» اصلاح طلبان و چهارراه انتخابات

چکیده : محمدهاشم مهیمنی، استاندار سابق گلستان و مدیرکل شوراهای وزارت کشور در دولت خاتمی، در این یادداشت به تشریح شرایط عمومی کشور در آستانه انتخابات ریاست جمهوری یازدهم می‌پردازد و چهار راه ممکن پیش روی اصلاح طلبان را تشریح می‌کند. او در تصویری که از فعالیت انتخاباتی اصلاح طلبان در سال بعد ارائه می‌کند، به همزمانی برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و انتخابات شوراهای شهر اشاره می‌کند که شاید بتواند امکان مانور بیشتری را برای فعالیت در ایام قبل از انتخابات فراهم سازد.

کلمه – محمدهاشم مهیمنی *

در شرایطی که حدود یک سال به برگزاری انتخابات ریاست جمهوری یازدهم و شوراهای شهر باقی مانده است، برای «جبهه بزرگ اصلاح طلبان» بحث مواجهه با انتخابات و چگونگی امکان حضور در این عرصه محل تأمل و تردید فراوان است. تردید و تامل از این جهت که در جناح حاکم و جبهه اصولگرایان پیرامون این حضور اتحاد و اتفاق نظر واحدی وجود ندارد و به ویژه تندروهای این جناح چه به جهت شخصی و چه به لحاظ جایگاهی که دارند، بارها اعلام کرده اند که ورود اصلاح طلبان به شرط و شروط آنها بستگی دارد؛ حتی عده ای از آنها اعلان می کنند که اساسا نیازی به حضور اصلاح طلبان نمی باشد. عده ای هم که در اقلیت هستند حضور بدون شرط را مطرح می کنند. به عبارتی دیگر، در جبهه اصول گرایان و حاکمیت که شرایط داخلی و بین المللی متفاوتی با گذشته را تجربه می کنند، تردید و تفاوت نظر زیادی وجود دارد، اما آنچه که تا امروز مشخص است اینکه نظر غالب جناح حاکم و اصول گرا به وضوح در این مورد روشن نیست که تمایلی برای حضور اصلاح طلبان دارند یا نه.

این تردید به خودی خود اصلاح طلبان را که خود نیز شرایط را برای ورود به انتخابات مهیا نمی بینند، دچار تردید جدی، بیشتر و حتی دلسردی فراوان می کند. کشور در شرایطی قرار دارد که نیازمند آن است که در عرصه داخلی مشروعیت نظام بالا رود، در صحنه بین المللی بر تحریم ها فائق آید، تورم افسار گسیخته ی این ایام کنترل شود و از تعطیلی و توقف بیشتر واحدهای تولیدی- تجاری و صنعتی جلوگیری شود، لذا همه و همه این انتخابات را از جایگاه ویژه ای برخوردار کرده است.

امنیت کشور، رفاه عمومی، رشد اقتصادی، کاهش بیکاری، جلوگیری از خروج نخبگان، تشویق سرمایه گذاران داخلی به ادامه کار، سلامت بخشی به سیستم اداری،کاهش و از بین بردن فساد اداری و… مسائلی هستند که با انتخابات سراسری، سالم، رقابتی، مشارکتی، قانونی و دربرگیرنده همه سلائق می توانند محقق شوند. انتخاباتی که حضور نخبگان اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و فعالین اجتماعی-مدنی باید به سلامت و گرمای آن کمک نماید و این مقدور نیست جز با عقلانیت، وسعت نظر، درک شرایط داخلی و جهانی، و در این عرصه تندروی و حذف مخالفین و سلیقه های غیر همسو با حاکمیت که خود بخشی از مردم هستند، به بدتر شدن شرایط منجر خواهد شد.

با این وصف اصلاح طلبان در شرایط غیر قطعی، نامعلوم و تردیدآمیز برای حضور در انتخابات قرار دارند و به نظر می رسد در حال حاضر باید روی چهار راه تفکر، تأمل و تصمیم گیری کنند؛

1. عدم شرکت در انتخاباتی که برای آن هیچ گونه روزنه، افق و امیدی از حضور و موفقیت وجود ندارد و از همان ابتدا همه چیز حاکی از عدم امکان حضور است؛ یعنی گروه های اصلاح طلب امکان طرح موضوع انتخابات، نشست های انتخاباتی، تجمع های سیاسی و فراهم آوردن صاحب نظران را نداشته باشند و به محض کوچکترین حرکتی از سوی نیروهای امنیتی یا اطلاعاتی مورد سوال و پرسش واقع شوند. به تعبیری ورود اصلاح طلبان به انتخابات با مجوز و شروطی باشد که نیروهای امنیتی تعیین می کنند که نام این کار را نمی توان مشارکت آزاد و فعال گذاشت، بخودی خود این شرایط یعنی عدم امکان ورود به عرصه انتخابات.

2. به دلیل همزمانی انتخابات ریاست جمهوری و شوراهای شهر، اصلاح طلبان برای ورود به انتخابات ابتدا به انتخابات شوراها دل ببندند و ارزیابی خود را برای ورود به عرصه انتخابات ریاست جمهوری منوط به تغییر شرایط انتخاباتی برای گروها، احزاب و انجمن های سیاسی-مدنی بکنند و چنانچه محیط و فضای انتخابات به گونه ای بود که امکان حضور برای ریاست جمهوری فراهم شود، در ادامه راه علاوه بر شوراها فعالیت خود را برای انتخابات ریاست جمهوری نیز دنبال نمایند. البته، اگر وضعیت به گونه نخست بود حتی ممکن است برای شوراها هم شرایط مناسب فراهم نشود در این شرایط باز هم ورود به انتخابات برای اصلاح طلبان مقدور نخواهد بود. زیرا انتخاباتی بدون آزادی فعالیت احزاب و مطبوعات و گروههای اجتماعی ،قطعا انتخاباتی سرد و بی روح خواهد بود و فاقد گرما، رقابت و کارآمدی لازم خوهد بود.

3. راه سوم شروع آهسته و آرام فعالیت انتخاباتی پیرامون شوراها و ریاست جمهوری همزمان و بتدریج خواهد بود که به هر میزان که امکان فعالیت وجود داشت و یا مهیا شد، به همان اندازه حضور اصلاح طلبان گسترش یابد و از ابتدا شرایط و استراتژی ها مطالعه و بررسی شده و همزمان فعالیت ها شروع شود. این راه بدون توجه به شرایط حاکمیت و برگزار کنندگان انتخابات است.

4. اما راه چهارم آن است که اصلاح طلبان که خود را از نظام و نظام را از خود می دانند، بدون توجه به نظر تندروهای حاکمیت، بدون توجه به میزان پذیرش حاکمیت و مقامات برای انتخابات، با تمام قوا به میدان رقابت وارد شوند. یعنی بدون تردید و با توجه به هزینه های احتمالی و پیش رو به انتخابات وارد شوند؛ با این نگاه که در شرایط فعلی و سخت کشور به جهت تحریم ها و تورم، خود را برای انتخاباتی سخت آماده می کنند. در این شرایط و با این روش ممکن است موفقیت حاصل شود یا بالعکس شکستی سخت بدون مطالعه و ملاحظه قبلی برای آنان به وجود آید.

در هر صورت، حضور یا عدم حضور اصلاح طلبان در انتخابات پیش رو می تواند عواید یا عوارض فراوانی داشته باشد و به آسانی نمی توان راجع به آن تصمیم گرفت، لذا نیازمند هم اندیشی، مطالعه و بررسی دقیق است.

* استاندار سابق گلستان و مدیرکل شوراهای وزارت کشور در دولت خاتمی