چکیده : نتیجه مذاکرات مسکو، با توجه به گسترش تحریم های اقتصادی علیه ایران، به خصوص در زمینه توقف خرید نفت، اهمیت بیشتری از قبل پیدا کرده است. به دلیل شدت تحریم های جدید، این مذاکرات می تواند بر زندگی تک تک مردم ایران تاثیر مستقیم داشته باشد. چین به عنوان یکی از متحدان ایران که تمایل به موفقیت این مذاکرات دارد ایران را به واقعنگری و انعطافپذیری در مذاکرات هستهای دعوت کرده است.
کلمه – گروه بین الملل: قرار است دور سوم مذاکرات ایران و گروه 5+1، ده روز دیگر در روزهای 29 و 30 خرداد در مسکو برگزار شود. مذاکراتی که بارها به تعویق افتاد و تا به حال اما و اگر های بسیاری در مورد آن مطرح شده است. پس از ارجاع پرونده ایران از سوی آژانس بین المللی انرژی هسته ای به شورای امنیت، کشور های گروه 5+1 که شامل 5 کشور دارای حق وتو در شورای امنیت به اضافه آلمان هستند، با ایران وارد مذاکره شدند. مذاکراتی که از سال 2006 تا کنون بار ها با شکست روبهرو شده است.
در حال حاضر با اعمال تحریم های شدید اقتصادی بر ایران، نتیجه این دور از مذاکرات بسیار مهم است، به دلیل شدت تحریم های جدید، این مذاکرات می تواند بر زندگی تک تک مردم ایران تاثیر مستقیم داشته باشد.
مذاکرات چند روز قبل از موعد آغاز تحریم های جدید علیه ایران انجام خواهد شد. تحریم هایی که مهمترین بخش آنها، توقف خرید نفت از ایران است. قرار است تحریمهای جدید آمریکا علیه ایران از روز ۲۸ ژوئن (هشتم تیر) و تحریمهای اتحادیه اروپا از ابتدای ماه ژوئیه (۱۱ تیر) اجرایی شوند. مذاکرات مسکو، اگر موفق باشد، شاید این تحریم ها را متوقف کند.
چین به عنوان یکی از متحدان ایران که تمایل به موفقیت این مذاکرات دارد ایران را به واقعنگری و انعطافپذیری در مذاکرات هستهای دعوت کرده است. هو جین تائو، رئیس جمهور چین در حاشیه نشست سران سازمان همکاری شانگهای در پکن اظهار امیدواری کرده است که طرف ایرانی بتواند با ارزیابی موقعیت، رویکردی انعطافپذیر و واقعگرایانه در پیش بگیرد، مذاکراتی صادقانه با شش کشور طرف مقابل (گروه ۱+۵) و نیز مذاکرات و همکاری بیشتری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی داشته باشد تا از کاهش تنشها در جریان گفتوگوها اطمینان حاصل کند.
در مذاکرات قبلی که در بغداد برگزار شد قرار بر این بود که تا پیش از برگزاری مذاکرات مسکو نشست معاونان و كارشناسان دو طرف برای تهیه دستور کار گفتوگوهای آتی ایران و گروه ۱+۵ در مسکو برگزار شود. اما در روز های اخیر از سویی نمایندگان ایران از بیعلاقگی نماینده کشورهای ۱+۵ برای گفتوگو بر سر دستور کار این نشست گلایه میکند و از سوی دیگر اتحادیه اروپا از ایران خواسته بود بدون تاخیر بیشتر موافقتنامه ای را با آژانس بین المللی انرژی اتمی امضا کند که به این آژانس اجازه بازرسی های بیشتر از تاسیسات هسته ای را بدهد.
تمامی این تلاش ها در راستای آن است که بخشی از تحریم های ایران به مرور زمان برداشته شده و پرونده هسته ایران نیز از شورای امنیت خارج شده و تنها زیر نظر آژانس بین مللی انرژی هسته ای قرار گیرد. اما مذاکرات ایران و آژانس بين المللی انرژی اتمی که روز جمعه برای دستیابی به توافقنامهای دوجانبه درباره چگونگی بازرسی از فعاليتهای هستهای برگزار شد پيشرفتی نداشت و نتيجه اين مذاکرات نا اميد کننده توصیف شد.
پارچین، عامل اصلی اختلاف
یکی از موارد اصلی اختلاف میان ایران و آژانس بین المللی انرژی هسته ای بازديد از سايت اتمی پارچين است. يوکيا آمانو، مديرکل آژانس بينالمللی انرژی اتمی، پيشتر اعلام کرده بود که از ايران دعوت میکنم تا سند چارچوب همکاریها را در اسرع وقت امضا و به مرحله اجرا درآورد و امکان دسترسی زودهنگام به سايت پارچين را فراهم کند.
آمانو روز دوشنبه (۱۵ خرداد) اعلام کرده بود تصویرهای ماهوارهای نشان میدهد ایران در پایگاه نظامی پارچین چند ساختمان را تخریب کرده است و با انتشار عکس هایی گفت که فعالیت هایی مانند خاکبرداری در عکس های ماهواراه ای مشاهده شده است. آژانس آبان ماه سال گذشته به سایت پارچین مشکوک شد و برای روشنسازی اين مسائل خواستار دسترسی به اين مرکز شده است.
نماينده ايران در آژانس اتهامات متوجه پارچين را بیاساس و جار و جنجال دانست و فريدون عباسی، رئيس سازمان انرژی اتمی ايران، نيز گفت که آنها میخواهند پارچين را ببينند، اما ما بايد قانع شويم که اين مکان جزو مکانهايی است که بايد به آژانس نشان دهيم.
پیشتر علی اصغر سلطانیه سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی در آژانس در سخنرانی خود در شورای حکام گفت که اتهامهای آژانس در مورد سایت پارچین و بقیه فعالیت های اتمی ایران برمبنای اطلاعات جاسوسی بنا شده است. او گفته است بازرسانی که قرار بوده راستیآزمائی مواد هستهای و دیگر تاسیسات هستهای را انجام دهند، از سوی معدود کشورها مجبور شدهاند در فعالیتهای اطلاعاتی جاسوسی درگیر شوند و اطلاعات مجعولی را از سرویسهای اطلاعاتی کشورهای مشخص در خصوص اتهامات فعالیتهائی که در حوزه مواد هستهای نمیگردد دریافت نمایند.
مذاکرات ناامید کننده
اکنون هرمان ناکارتس، رييس بازرسان آژانس بينالمللی انرژی اتمی، اعلام کرده است که تاريخی برای مذاکرات بيشتر ميان ايران و آژانس تعيين نشده است.
او در مصاحبه ای با خبرگزاری رویترز گفته است که آژانس بين المللی انرژی اتمی با تمايل به نهايی کردن توافقنامه به اين مذاکرات وارد شد و پيش نويس بازبینی شده را که نگرانی های ايران در آن در نظر گرفته شده بود، ارائه کرد. اما، پيشرفتی در این مذاکرات به دست نيامد. ايران مسايلی را که پيشتر مورد بحث قرار گرفته بود و همچنين مسايل تازه ای را مطرح کرد. اين نا اميد کننده است. اما علی اصغر سلطانيه، نماينده ايران در آژانس بين المللی انرژی اتمی، پس از اين مذاکرات گفته است که همه چيز در مسير درست پيش می رود.
این در حالی است که اتحادیه اروپا چند روز پیش انتشار بیانیهای از تهران خواست هرچه سریعتر توافقنامهای را با آژانس برای راستیآزمایی فعالیتهای هستهایش امضا کند. اتحادیه اروپا در بیانیهای که خطاب به اجلاس شورای حکام صادر شده بود، از تهران خواسته بود بدون اتلاف بیشتر وقت توافقنامه با آژانس را امضا کند. در این بیانیه بر اهمیت دسترسی سریع بازرسان به تمام تاسیسات هستهای، از جمله پایگاه نظامی پارچین تاکید شده است. اتحادیه اروپا عدم دستیابی به توافق، به رغم گفتوگوهای فشرده میان تهران و آژانس را نگرانکننده خوانده است.