» گزارش کلمه از گرانی ها و کسادی بازار

چکیده : یکی از شهروندان به خبرنگار کلمه می گوید: مردم ساکت اند و دم نمی زنند. بدبختی بیشتر از این که نان و تخم مرغ هم از سفره ها برود. اگر کشورهایی اروپایی مشابه این قیمت ها را دارند، حقوق های بالایی هم دارند. اینها ما را از نظر درآمدی ثابت نگه داشته و هر روز قیمت ها جدید و گران تر بر سر مان خراب می کنند.

کلمه – زهره نقیبی:

کشمکش میان دولت و مجلس بر سر اجرای فاز دوم یارانه ها و هم چنین اخبار ضد و نقیض در خصوص قیمت کالاهای مختلف بویژه بنزین همه ی نگاه ها را به خود معطوف کرده است. جدای از بازار و کالاهای مصرفی و اساسی که چشم به چشم در انتظار رشد صعودی قیمت هستند، نگاه هایی هم نگران و مضطرب از فصل جدید گرانی ها سخن می گویند.

شامگاه 6 فروردین ماه دولت با واریز 28 هزار تومان مابه التفاوت فاز اول و دوم یارانه‌ها به حساب برخی از خانوارها، گام اول برای اجرای فاز دوم قانون هدفمندسازی یارانه ها را برداشت. در فاز دوم اجرای این طرح اقتصادی پیش بینی می شود حداقل قیمت حامل‌های مختلف انرژی همچون بنزین، گازوئیل، برق، گاز طبیعی و آب بین 20 تا 40 درصد افزایش یابد.

این روزها این موضوع نقل بیشتر محافل است. از تاکسی که بحث بر سر افزایش کرایه ها باعث جدال مسافران و راننده ها می شود تا محافل رسمی و غیر رسمی. از بازاری که در آن کمتر خریداری را می یابی که قیمتی را سوال کند و لعن و نفرینی نصیب عاملان و آمران آن نکند تا فروشندگانی که خود از گرانی ها به ستوه آمده و همپای مشتریان شان فحش و ناسزا می دهند. در بازار سراغ هر صنف و کالایی را که بگیری با رشد قیمتی مواجه است؛ با این حال فروشندگان گله مند هستند و ناراضی. مثل مشتریان و خریداران.

رشد 20 درصدی قیمت ها در فروردین ماه

یکی از فروشندگان بازار در گفت و گو با خبرنگار کلمه، اذعان می کند که با آنکه هر سال بعد از تعطیلات با بالا کشیدن کرکره ها 20 درصدی به قیمت ها اضافه می کردند، اما امسال با زمزمه گرانی ها درصدها بیشتر بالا رفته است.

او با این پیش بینی که دور بعدی گرانی ها از آخر اردیبهشت با گران شدن بنزین آغاز می شود، می گوید: تغییر قیمت ها لحظه ای شده و برای خیلی ها صرف ندارد و قید خرید را به طور کل می زنند که این چرخه از عمده فروش تا خرده فروش و واسطه و مردم تداوم دارد.

یکی از فروشندگان گلایه می کند: ما خودمان هم خسته شده ایم. والله حاضریم کل کار را کنار بگذاریم و خانه نشین شویم، برایمان بهتر است.

او می گوید: اگر پول مغازه و اجناس را در بانک بگذارم و سود آن را دریافت کنم، بهتر است از رکود و اوضاعی که برای مان درست کرده اند. او که از عمده فروشان بازاری است اشاره می کند کارمان به جایی رسیده که به خریدهای جزیی و حتی دانه ای مشتریان راضی هستیم و اگر مشتری از این دست هم داشته باشیم باید کلاه مان را بالا بیندازیم.

با نان خشک هم که شده سیر می شویم اما..

شهروندی در مورد موج جدید گرانی ها می گوید: بالاخره با نان خشک هم که شده شکم مان را سیر می کنیم اما با اجاره و هزینه های برق و گاز و آب چه کنیم؟ سخت تر از این شرایط باید منتظر چه باشیم؟

خریدش که تمام می شود با او هم صحبت می شوم. اسم یارانه ها را که می شنود، می گوید: تو سرشان بخورد. حاضریم ماهانه پولی هم به دولت بدهیم اما قیمت ها به حالت قبل برگردد. از گرانی ها می پرسم که می گوید: چاره ای نیست باید بسوزیم و بسازیم.

در همین زمینه معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت از تصمیم دولت درباره قیمت گندم برای سال ۹۱ در هفته جاری و  رئیس جامعه دامپزشکان هم  از افزایش قریب الوقوع قیمت تخم مرغ و به تبع آن لبنیات خبر داده است.

منابع خبری پیش بینی کرده اند: قیمت هر کیلوگرم گندم از ۲۵۰ به ۳۵۰ تومان افزایش می‌یابد که با این حساب احتمال افزایش هر قرص نان وجود دارد. هم چنین دامداران اعلام کرده‌اند که از فروردین ماه امسال حاضر به عرضه شیر خام با نرخ مصوب ۶۳۰ تومان نبوده و فروش خود را با نرخ ۸۰۰ تومان تسویه خواهند کرد.از سویی موج گرانی قیمت گوشت، مرغ، برنج، میوه و دیگر کالاها که از اواخر سال گذشته تشدید شد هم چنان تداوم دارد.

مسوولان فقط دروغ می گویند

یکی دیگر از فروشندگان بازار می گوید: آواز دهل شنیدن از دور خوش است. زیاد می شنویم که به ما بازاری ها در تاکسی و اینور و آن طرف فحش می دهند، اما به خدا ما هم از همین مردم هستیم. باعث و بانی این مشکلات را لعنت کنید. ما را هم گرفتار کرده اند.

دیگری هم از رکود بازار گله کرده و می گوید: انگار نه انگار سال جدید است. بازار کاملا نیمه تعطیل است. فرقی میان منِ مغازه دار و باقی مردم ندارد، همه از گذران زندگی عاجز شده اند.

شهروند دیگری هم می گوید که مابه التفاوت یارانه اش را نداده اند و نگران است که مشمول این یارانه ها نشود. اشاره می کند که خانه اش اجاره ای است و با کلی قرض و بدهی در تامین هزینه های زندگی مانده است.

پرسش شونده ای هم با اعلام اینکه مسوولان فقط و فقط دروغ می گویند، می گوید: خسته شدیم از این زندگی. ماهی یک میلیون قسط دارم که توان پرداخت آن را ندارم. مردم را بدجور گرفتار کرده اند.

دولت اجرای قانون هدفمندسازی یارانه‌ها از شب 28 آذر سال 1389 و با هدف اصلاح الگوی مصرف و افزایش قیمت 16 قلم کالا و خدمات آغاز کرد و به موازات آن قیمت کالاها و خدمات را افزایش داد. قیمت بنزین از لیتری یکصد تومان به هفتصد تومان، گازوئیل از لیتری 5/16 تومان به 350 تومان، گاز طبیعی از حدود هر مترمکعب 13 تومان به 70 تومان، برق از هر کیلووات ساعت 5/16  تومان به 27 تا 210 تومان و آب از 80 تومان به 283 تومان افزایش یافت. این جدای از افزایش قیمتی است که متاثر از حذف این یارانه ها بر سایر کالاها اضافه شد. این طرح که از زمان شروع موجب نارضایتی و نگرانی مردم شده هم حجم نقدینگی را به شدت افزایش داده و هم آتش تورم را گداخته تر کرده است. بحرانی که با نزدیک شدن به دور دوم آن می رود تا فشار مضاعفی را به مردم تحمیل کند.

وقتی یکی از شهروندان را در مورد موج جدید نگرانی ها مورد سوال قرار می دهم، از او  می شنوم: مگر الان ارزانی است؟ او با اشاره به گرانی کالاها و اشاره به اینکه مردم قدرت خرید خیلی از اجناس را ندارند، می گوید: برای خرید یک کیلو قند مراجعه کرده که از فروش آن به او به دلیل تقاضای اندک، خودداری کرده اند. ادامه می دهد: نداریم و نباید بخوریم. از او در مورد تاثیر یارانه ها سوال می کنم که می گوید: چه یارانه ای؟ 45 هزار تومان می دهند از آن طرف قیمت ها را چند برابر می کنند.

بر اساس آمار منتشره در یک سالگی اجرای طرح هدفمندی یارانه ها میزان نقدینگی با افزایش 80 هزار میلیارد تومانی از حدود 270 هزار میلیارد تومان در پایان پائیز سال 89 به بیشتر از 350 هزار میلیارد تومان رسید. در همین مقطع نرخ تورم نیز دو برابر شد و از حدود 10 درصد به مرز بیست درصد رسید.

افزایش قیمت ها و نگرانی از شدت گرفتن بیشتر گلایه های مردمی به جایی رسیده که مجلس نیز نسبت به آثار تورمی فاز دوم طرح یارانه ها هشدار داده است. علی لاریجانی که روز پانزدهم فروردین در اولین جلسه مجلس با غیر کارشناسی خواندن افزایش یارانه ها گفته بود که این کار”طوفان تورم” ایجاد می کند، اخیرا نیز در نامه ای به رهبری خواسته است دستور توقف اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه ها را صادر کند.

به گفته مرادی رییس سازمان هدفمندی یارانه ها تغییر قیمت بنزین، گازوئیل، نفت کوره، نفت سفید، آب، برق و گاز را سبد حامل های انرژی مرحله دوم هدفمندی اعلام کرد.

غلامرضا مصباحی مقدم نماینده مجلس نیز گفته است اگر بخواهیم پول بیشتری به مردم بدهیم باید بنزین، گازوئیل، آب، برق و گاز را گران کنیم. آیا مطالعه شده که تا چه میزان می توان قیمت اینها را بالا برد تا موجب اعتراض مردم نشود و برای آنها قابل تحمل باشد.

چاره ای جز تحمل گرانی ها نیست

شهروندی با عصبانیت در مورد اوضاع اقتصادی و تورم می گوید: مردم همین طور بنشینند و نگاه کنند تا سکته بزنند. از این به بعد آمار سکته ها بیشتر هم می شود.

در این میان برخی هم به فکر خرید کالاهای ضروری برای ماه های آتی خود افتاده که با گران شدن آن ضرر کمتری را متحمل شوند. خانمی می گوید: شنیده است نرخ نان قرار است دوباره بیشتر شود و می گوید هر بار که برای خرید وعده روزانه نان می آید تعداد بیشتری می خرد و آن را در فریزر برای ماه های آتی نگاه می دارد. وی می گوید حتی اگر یک دو هفته هم پول نان گران شده را ندهیم سود کرده ایم.

پرسش شونده ای هم می گوید: چاره ای جز تحمل گرانی نیست. هر که اعتراض هم کند نطقش را میزنند نابود می کنند. مثل دو سال گذشته. با این حال او تاکید بر یکدستی مردم برای اعتراض اقتصادی دارد. او با اشاره به اینکه از 31 اردیبهشت قیمت ها هم گران تر می شود و تیرماه هم که بحث تحریم هاست، نوبت رشد مجدد قیمت ها است، گلایه می کند: این یعنی در کمتر از 4 ماه دولت سه نوبت گرانی بر مردم تحمیل کرده است. این که نشد زندگی. اگر می خواهید نابودمان کنید بسم الله.

آن یکی می گوید: مردم ساکت اند و دم نمی زنند. بدبختی بیشتر از این که نان و تخم مرغ هم از سفره ها برود. اگر کشورهای اروپایی مشابه این قیمت ها را دارند، حقوق های بالایی هم دارند. اینها ما را از نظر درآمدی ثابت نگه داشته و هر روز قیمت ها جدید و گران تر بر سر مان خراب می کنند.

با وجود این گلایه ها، دولت در شرایطی سعی می کند عملکرد خود را در حذف یارانه ها موفق نشان دهد که طبق گزارش مرکز پژوهشهای مجلس در سال 90 معادل 73.6 هزار میلیارد تومان درآمد کسب کرده است، یعنی در حدود 19 هزار میلیارد تومان بیش از میزان پیش بینی شده در بودجه 90، ولی هنوز هیچ گزارشی در مورد نحوه هزینه کرد این مازاد درآمد ارائه نشده است. افزایش درآمد حاصل از بنزین در این دوره معادل 16.4 هزار میلیارد تومان، گازوئیل 31.1 هزار میلیارد تومان، نفت سفید 4 هزار میلیارد تومان، نفت کوره 9 هزار میلیارد تومان، گاز مایع 2.4 هزار میلیارد تومان، گاز طبیعی 9.6 هزار میلیارد تومان بوده است. این در حالی است که از یک سو فقر را چاشنی سفره های ایرانی کرده و از دیگر سو براساس گزارش کمیسیون طرح تحول اقتصادی مجلس در اجرای این قانون تا پایان سال 1390 با 15 هزار میلیارد تومان کسری بودجه روبه‌رو شده است.