شما در حال بازدید از صفحه ساده شده سایت کلمه می باشید. برای دیدن نسخه اصلی اینجا را کلیک کنید.
چکیده : تنها یک روز پس از اظهارات شدیداللحن نخستوزیر ترکیه علیه ایران، دو موضع گیری کاملا متفاوت از سوی دو مقام ایرانی در رسانه ها مطرح شد که هر کدام نشان دهنده مواضع بخشی از حلقه های قدرت در ایران است.
کلمه – گروه بین الملل: رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه، به شکل کم سابقه ای از مقام های ایرانی انتقاد کرده است. تنها یک روز پس از اظهارات شدیداللحن نخستوزیر ترکیه، دو موضع گیری کاملا متفاوت از سوی دو مقام ایرانی در رسانه ها مطرح شد که هر کدام نشان دهنده مواضع بخشی از حلقه های قدرت در ایران است.
اننقاد تند اردوغان پس از مخالفت مقام های بلندپایه کشورمان در خصوص میزبانی ترکیه برای برگزاری مذاکرات ایران و گروه ۱+۵ و تغییر محل آن به کشور دیگری مطرح شده است. قرار بود ترکیه در روزهای ۱۳ و ۱۴ آوریل میزبان مذاکرات هسته ای ایران و ۱+۵ در استانبول باشد. اما عده ای از مقام های ایرانی در اعتراض به برگزاری نشست “دوستان سوریه” در ترکیه، خواهان تغییر محل برگزاری مذاکرات به شهرهایی چون بغداد و دمشق شدند.
اردوغان در یک کنفرانس خبری در آنکارا در این باره گفته بود: ایران در تغییر محل گفتوگوهای هسته ای از استانبول به دمشق و بغداد، صادقانه عمل نمی کند و به دلیل نداشتن صداقت، ایران در حال از دست دادن وجهه بینالمللیاش است. پیشنهاد برای برگزاری مذکرات در دمشق و بغداد، فقط اتلاف وقت است و مذاکرهای صورت نخواهد گرفت. چون ایران می داند که طرفهای مقابل به دمشق یا بغداد نمی آیند. اردوغان افزود: [روشی که ایران برگزیده] زبان دیپلماسی نیست، چیز دیگری است. که جای گفتنش اینجا نیست.
اختلاف با ترکیه قابل حل است
اتخاذ مواضع متفاوت و گاه متناقض از سوی مقامات مختلف ایرانی نشان دهنده عدم وجود یکپارچگی میان حلقه های قدرت در حاکمیت است، از سویی رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت خارجه، که طبیعتا مواضع دولت را بیان می کند بر اهمیت روابط «راهبردی» دو کشور تاکید کرده و اختلافات را طبیعی دانسته است. پس از اظهارات اردوغان و نیز احضار سفیر ایران در آنکارا، رامین مهمانپرست روز جمعه ۱۸ فروردین، گفته است: «مواضع رسمی مسئولان ذیربط باید ملاک ارزیابی و عمل قرار گیرد و اظهارات اشخاص مختلف در دو کشور نباید بر روابط راهبردی ایران و ترکیه تاثیر منفی بگذارد.» مهمانپرست افزوده است: «جمهوری اسلامی ایران و کشور ترکیه به عنوان دو کشور قدرتمند و موثر منطقه با مشترکات فراوان تاریخی، فرهنگی و اعتقادی دارای روابطی راهبردی هستند و در اکثر موضوعات سیاسی و بینالمللی مواضع نزدیک به هم دارند.» مهمانپرست بدون اشاره به بحران سوریه، اختلاف نظر در مسائل منطقهای را «طبیعی» دانست و گفت که اینگونه اختلافات «با رایزنی و تبادل نظر» قابل حل است.
ترکیه، آلت دست استکبار جهانی
از سویی دیگر محمد اسماعیل کوثری، نایب رئیس کمیسیون سیاست خارجی و امنیت ملی مجلس و سردار سابق سپاه، گفته است: ترکیه باید احساس شرم کند که با اظهار نظرات و اقدام نابخردانه همه دشمنان سوریه را در کشور خود به نام دوستان این کشور جمع کرد. او ادعا کرده که اردوغان با موضعگیریهای اخیرش جایگاه سیاسی خود را از دست داده است. کوثری همچنین گفته است: باید گفت متاسفانه مسئولان ترکیه به آلت دست و به نوعی به عامل استکبار جهانی تبدیل شدهاند.
تماس شبانه جلیلی با داوود اغلو
در پی افزایش تنشها میان تهران و آنکارا، سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، شبانه با احمد داوود اغلو تماس تلفنی برقرار کرد. خبرگزاری ایرنا، به جزییات این گفتوگوی تلفنی را اشاره نکرده و تنها به تاکید مقامهای دو کشور بر اهمیت روابط دوجانبه و رایزنی درباره آخرین تحولات روابط دو کشور اکتفا کرده است. ایرنا همچنین گزارش داده است که روز جمعه سفیر تركیه در تهران با معاون سیاست خارجی و امنیت بین الملل دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی دیدار کرده و «توضیحاتی» درباره اظهارات اردوغان داده است.
پیشتر محسن رضایی دبیر مجمع تشخیص مصلحت، پیشنهاد داده بود به خاطر مواضع آنکارا در مورد سوریه، ایران محل مذاکرات را به بغداد، دمشق یا بیروت تغییر دهد. علی لاریجانی، رئیس مجلس، نیز در اظهارات تندی کنفرانس سوریه را محکوم کرده بود. در پی این اظهارات علی اکبر صالحی، وزیر خارجه، اعلام کرد که استانبول برای ایران از همان اول گزینه مطلوبی برای مذاکرات اتمی نبوده است. مجموعه این اظهار نظرها به خشم رجب اردوغان، نخستوزیر ترکیه، منجر شد که خود تنها یک هفته پیش با بلندپایهترین مقامها در ایران دیدار و گفتوگو کرده بود.
موضوع اختلاف: سوریه
بخش عمده ای از تنش اخیر میان ایران و ترکیه، ناشی از اختلافنظر دو کشور بر سر مسئله سوریه بوده است. سوریه، مهمترین متحد ایران در جهان عرب به شمار می رود و ایران مخالف برکناری بشار اسد، رئیس جمهور سوریه است و همواره کشورهای غربی را متهم به مداخله در امور داخلی سوریه و ایجاد تفرقه میان مردم این کشور کرده است.
در مقابل ترکیه از بشار اسد خواسته است که از قدرت کناره گیری کند و علاوه بر اینکه به گروه های مخالف حکومت سوریه اجازه داده که در استانبول ملاقات کنند، میزبان کنفرانسی برای پیدا کردن راه حلی برای پایان دادن خشونت ها در سوریه نیز بوده است.
یکشنبه گذشته، وزیران خارجه بیش از ۷۰ کشور جهان در دومین نشست “دوستان سوریه” در استانبول شرکت کردند و روشهای افزایش فشارها بر دولت بشار اسد برای اجرای طرح صلح پیشنهادی فرستاده مشترک سازمان ملل متحد و اتحادیه عرب را بررسی کردند. کشورهای حامی دولت بشار اسد، از جمله روسیه، چین و ایران در این نشست نمایندهای نداشتند.
هفته گذشته رجب طیب اردوغان به ایران آمد و بر سر برنامه هسته ای ایران و مسئله سوریه با مقام های بلندپایه از جمله مقام رهبری، رئیس دولت و رئیس مجلس گفت و گو کرد. بخشی از هدف اردوغان برای این سفر علاوه بر گفت و گو بر سر برنامه های هسته ای ایران، این بود که از مقام های ایرانی بخواهد تا سیاست های خود در حمایت از حکومت سوریه را تعدیل کنند.
اما آیت الله خامنه ای، در دیدارش با نخست وزیر ترکیه، بار دیگر بر حمایت ایران از حکومت سوریه و ریاست جمهوری بشار اسد تاکید کرد. کاهش واردات نفت از ایران به ترکیه، در راستای تحریم های نفت ایران از سوی اتحادیه اروپا و آمریکا از دیگر مسائلی است که تنش در رابطه سیاسی این دو کشور همسایه دامن زده است.