شما در حال بازدید از صفحه ساده شده سایت کلمه می باشید. برای دیدن نسخه اصلی اینجا را کلیک کنید.

» تصویب نهایی طرح نظارت بر نمایندگان یا تیر خلاص به جمهوریت نظام

چهارشنبه, ۱۶ فروردین, ۱۳۹۱

چکیده : طرح نظارت بر نمایندگان، دیروز و در آخرین هفته های کاری مجلس هشتم، با درج تغییرات مورد نظر شورای نگهبان در متن طرح، از تصویب مجلس گذشت تا تایید نهایی آنچه آیت الله صافی گلپایگانی ناقض استقلال نمایندگان دانسته بود و مهدی کروبی سند نابودی همیشگی این نهاد در نظام جمهوری اسلامی خوانده بود، در کارنامه همین دوره از مجلس ثبت شود.


کلمه – زهره نقیبی: طرح نظارت بر نمایندگان، دیروز و در آخرین هفته های کاری مجلس هشتم، با درج تغییرات مورد نظر شورای نگهبان در متن طرح، از تصویب مجلس گذشت تا تایید نهایی آنچه آیت الله صافی گلپایگانی ناقض استقلال نمایندگان دانسته بود و مهدی کروبی سند نابودی همیشگی این نهاد در نظام جمهوری اسلامی خوانده بود، در کارنامه همین دوره از مجلس ثبت شود.

این طرح که با ایراد شورای نگهبان به مجلس برگردانده شده بود، در نشست علنی روز سه شنبه ۱۵ فروردین به تصویب نمایندگان رسید و برای تائید نهایی به شورای نگهبان فرستاده شد. مجلس در مهرماه سال پیش این طرح را به تصویب کرده بود،  اما شورای نگهبان، برخی مواد آن را “خلاف موازین شرع و اصول قانون اساسی” تشخیص داد و آن را برای رفع ایراد به مجلس بازگرداند.

طرح نظارت بر نمایندگان مجلس که سال ۱۳۸۹ از سوی ۵۵ نماینده مجلس ارائه و کلیات آن در اردیبهشت سال پیش به رغم مخالفت گروهی از نمایندگان به تصویب رسید، از سوی تهیه کنندگان آن یک “اقدام عملی” در پاسخ به سخنان آیت الله خامنه ای خوانده شده بود.

رهبری پیش تر درباره نظارت مجلس بر نمایندگان گفته بود که هر بخش حتی خود مجلس هم که نظارت بر سایر قوا دارد، یک نظارت بر خودی داشته باشد که این نوعی اصلاح خود است. وی تاکید کرده بود: “باید یک ساز و کار نظارتی در مجلس تعریف کنید که اگر کسی در مقام نمایندگی کوتاهی یا سوء استفاده کرد، بتوانید او را مواخذه کنید.”

بر اساس طرح “نظارت مجلس بر رفتار نمايندگان”، هیئتی متشکل از هفت نماینده مجلس، به گزارش‌های مربوط به “رفتار خلاف شئون نمایندگی” و گزارش‌ها درباره اعمال “خلاف امنیت ملی” و دیگر اعمال مجرمانه از سوی نمایندگان مجلس رسیدگی می‌کند. ابهاماتی که به زعم صاحبنظران، راه را برای برخورد با نمایندگان منتقد و غیرهمسو باز می کند.

ننگی که مجلس هشتم آن را پذیرفت

مهدی کروبی، از رهبران در حصر جنبش سبز که سه دوره ریاست مجلس را در کارنامه‌ خود دارد، از مخالفان جدی این طرح بود که به محض مطرح شدن آن، نسبت به تبعات اجرایی شدن چنین طرحی هشدار داد و با انتشار نامه ای خطاب به نمایندگان، اخطار داد که  چنین طرحی باعث تبدیل نمایندگان به “نوکران قدرت” می‌شود. کروبی از نمایندگان مجلس هشتم خواسته بود که زیر بار این “ننگ” نروند.

وی در آن نامه تصریح کرده بود: “چنین اقدامی نه تنها در تاریخ مجالس ایران که در تاریخ پارلمان جهان نیز بی سابقه است و البته شرم آور. آن گونه که در این طرح آمده، می توان برای تنبیه یک نماینده نطق او را به تعویق انداخت و عضویت او در مجامع و حتی هیات رئیسه مجلس و کمیسیون ها لغو کرد. به راستی چگونه می توان با اجرای چنین طرحی از عزت و استقلال یک نماینده نیز سخن گفت؟”

رئیس مجالس سوم و ششم هم چنین این طرح را باعث بی اثر کردن “تمامی سوابق مشروطه در یک صد سال اخیر در ایران” دانسته بود که منجر به از بین رفتن “اجازه حرکت نمایندگان مجلس برای وظیفه نمایندگی آن ها” می شود.

سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران نیز تأیید و اجرای این مصوبه را در حکم تیر خلاص به مجلس به عنوان مظهر جمهوریت نظام ارزیابی کرده و در بیانیه ای تصریح کرده بود: این اقدام پیامی جز ختم جمهوریت نظام ندارد.

خداحافظی با استقلال نمایندگان

این طرح که آشکارا نوعی دیکتاتوری را تداعی می‌کند، در جمع مراجع تقلید نیز مخالفانی دارد. از جمله مخالفت هایی که رسانه ای شد، انتقاد آیت الله لطف الله صافی گلپایگانی بود که همان وقت در دیدار با علی لاریجانی با اشاره به عدم همخوانی طرح نظارت بر عملکرد نمایندگان با استقلال آنان، گفته بود: “نماینده باید آزاد و مستقل باشد تا بتواند با آزادی کامل به وظایف خود عمل نماید و این گونه طرح ها موجب نظارت اکثریت بر اقلیت می شود که این امر نیز با فلسفه استقلال نمایندگان مجلس در تضاد کامل است.”

آیت الله صافی گلپایگانی همچنین وجود “مجلس مستقل” را نشانه ای از “رشد حکومت و جامعه” دانسته و خواستار “قانونمداری افراد و جریانات سیاسی” شده بود.

این در حالی است که طرح نظارت بر نمایندگان مجلس، با هدف کنترل رفتار و عملکرد نمایندگان تدوین شده و همچنین گفته می‌شد که همین کنترل، معیار تعیین صلاحیت آنها در آینده خواهد بود؛ طرحی درواقع نتیجه ای جز سلب امکان اظهارنظر آزادانه، دفاع از حقوق مردم و ایفای وظایف نمایندگی از نمایندگان ندارد.

کارشناسان و بسیاری از نمایندگان باسابقه مجالس پیشین معتقدند طرح “نظارت بر نمایندگان” نمایندگان منتقد را تحت فشار قرار می دهد. به عقیده آنها، اگرچه بسیاری از نمایندگان فعلی مجلس به جناح حاکم تعلق دارند، با این حال همین اعتراضات گاه و بیگاه در مجلس باعث شده تا دست اندرکاران حاکمیت فعلی به یکدست کردن هرچه بیشتر نمایندگان و ساکت نگه داشتن بیش از پیش مجلس روی آورند.

این طرح حتی در میان نمایندگان فعلی مجلس نیز مخالفانی دارد که فعالیت آنها باعث شد يك فوريت آن در زمان طرح، رد شود. علی مطهری از جمله این نمایندگان است که در مخالفت با طرح نظارت بر نمایندگان، آن را به آیین‌نامه اجرایی در یک مدرسه یا دبیرستان تشبیه کرد که در شان نمایندگان نیست. او با بیان اینکه طرح مذکور مخالف حریت نمایندگان است، گفت: این طرح باعث دخالت قوه مقننه در امور قوه قضاییه می‌شود چون منجر به محاکمه نمایندگان می‌شود و حریت نمایندگان را کاهش می‌دهد.

مطهری این طرح را اشاعه دهنده منکر و باعث اختلال و درگیری در مجلس دانست که منجر به خبرچینی و تلاش برای حذف مخالفان و تسویه‌حساب‌های سیاسی می‌شود. به عقیده او، عباراتی همچون «گزارش‌های واصله درباره اعمال خلاف امنیت کشور» قابل سوء‌برداشت است و می‌تواند حتی شامل انتقاد از رئیس‌دولت هم بشود که مخالف حریت نمایندگان است.او از نمایندگان خواسته بود سند رقیت و بردگی خود را با دست خود امضا نکنند.

شهرياري از نمایندگان اصلاح طلب مجلس نیز در مخالفت با این طرح گفته بود: در این طرح تنها مكاني براي افراد بيكار و مراكز قدرت در نظر گرفته شده است كه به كار مجلس بپردازد. او تصويب طرح نظارت بر نمايندگان را توهين به نمايندگان ملت خوانده بود.

اما با وجود این مخالفت ها، روند تصویب این طرح ادامه یافت و اکنون به نقطه تصویب نهایی در مجلس رسیده است. آنطور که حسین سبحانی نیا، عضو هیات رئیسه مجلس گفته است، این طرح در مجلس نهم به اجرا گذاشته خواهد شد. اجرای این قانون مشخص خواهد کرد که هشدار آیت الله صافی و حجت الاسلام کروبی درباره پیامدهای چنین طرحی تا چه حد برای جمهوری اسلامی دلسوزانه بوده و سران حاکمیت فعلی، چگونه نظام را به سمت یک حکومت خودکامه و مطلقه بر جامعه ای مملو از خفقان سوق داده اند.

سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران تأیید و اجرای این مصوبه را در حکم تیر خلاص به مجلس به عنوان مظهر جمهوریت نظام ارزیابی کرده و در بیانیه ای تصریح کرده بود: این اقدام پیامی جز ختم جمهوریت نظام ندارد.