شما در حال بازدید از صفحه ساده شده سایت کلمه می باشید. برای دیدن نسخه اصلی اینجا را کلیک کنید.
چکیده : ما میتوانیم خوبیهای دشمن را هم ببینیم و از آنها هم بیاموزیم... تشکیل دادگاههای شبانهروزی در حوادث اخیر انگلیس، یک نقطه قوت برای نظام قضایی این کشور است که حاضر نیست متهمی را بدون حکم در زندان نگه دارد و در اسرع وقت اقدام به رسیدگی میکند... ماشین پلیس از سوی تظاهرکنندگان به آتش کشیده شده و با کوکتل مولوتف و از نزدیک مورد حمله قرار میگیرد اما از تیراندازی به تظاهر کنندگان خبری نیست.
علی شکوهی
سالها قبل که سردبیر هفتهنامه کیهان هوایی بودم، گفتگویی انجام دادم با «انیس نقاش» که تازه از زندان فرانسه آزاد شده و به ایران آمده بود. انیس نقاش، لبنانی است و به خاطر اقدام به ترور شاپور بختیار، در فرانسه دستگیر و محاکمه و زندانی شده بود. وی سالها در این کشور زندانی بود تا سرانجام با توافق میان جمهوری اسلامی و دولت فرانسه، از زندان این کشور آزاد شد و به ایران بازگشت و ظاهرا اکنون هم در ایران ساکن است. در حین گفتگو در باره ماجرای ترور بختیار و این که در این سالها بر وی چه گذشت، به سراغ دستگاه قضایی فرانسه رفتم با این تصور که انیس نقاش در نقد این سیستم، حرفهای زیادی برای گفتن دارد. در کمال تعجب، انیس نقاش اعلام کرد که من به این سئوال شما جواب نمیدهم زیرا هر چه در این زمینه سخن بگویم به نفع فرانسویها تمام میشود و من هم نمیخواهم در تمجید از نظام قضایی فرانسه حرف بزنم. البته به صورت خصوصی و برای منتشر نشدن، برای من توضیح داد که نظام قضایی فرانسه بسیار عادلانه عمل میکند و محاکمات این کشور بسیار قابل دفاع و منطبق بر آیین دادرسی درست است و حق متهم به صورت جدی برای دفاع عادلانه از خود، رعایت میشود. زندانی هم در این کشور از حقوق زیادی برخوردار است و از جمله وی توانست در زندان، دکترای خود را بگیرد و کتابش را با مقدمه روژه گارودی، فیلسوف مسلمان فرانسوی، منتشر کند و برای مطبوعات این کشور، مقاله بنویسد و …
این مورد را گفتم تا تاکید کنم معلوم نیست اگر کشوری با ما دشمن است، همه چیزش محل اشکال باشد و هیچ چیز قابل دفاعی در سازوکار حکومت کردن آنها مشاهده نشود. همچنین خواستم بگویم برای ما ایرانیها که این روزها با انتشار اخبار حوادث انگلیس در تلویزیون خودمان مواجه هستیم، بسیاری از موارد وجود دارد که به جای این که اشکالی برای دولت انگلیس باشد، یک حسن جلوه میکند. به عنوان مثال اخباری که همین دیشب از شبکه دوم سیما (برنامه ۲۰:۳۰) پخش شد، نکاتی را شامل میشد که تامل در آن، آموزنده است.
اول این که انگلیسیها، اشکالات خود را جدی گرفتند و مشکلات درونی خود را به بیگانه نسبت ندادند. در این قضیه مردم مقایسه میکنند که در بسیاری از کشورها از جمله ایران، تمایل زیادی وجود دارد که فرافکنی صورت گیرد و همه کاسه وکوزههای مشکلات داخلی بر سر خارجی و بیگانه شکسته شود. آنها با توجه کردن به درون، ریشه واقعی مشکلات را در مییابند و برای رفع آنها، تلاش و برنامهریزی میکنند اما در کشورهای مثل ایران، دائما به دنبال مقصر در بیرون از مرزها و خارج از عملکردهای خودمان میگردیم و با این روش غلط، اساسا ریشه مشکلات را در نمییابیم و طبعا برای درمان آنها هم کاری نمیتوانیم بکنیم.
دوم این که خشونت پلیس در دستگیری متهمان به آتشسوزی و درگیری که از تلویزیون نشان داده میشود، خیلی زشت جلوه نمیکند. آنها در کنار حمله پلیس به مردم، شاهد بودند که ماشین پلیس از سوی تظاهرکنندگان به آتش کشیده شده و با کوکتل مولوتف و از نزدیک مورد حمله قرار میگیرد اما از تیراندازی به تظاهر کنندگان خبری نیست. مردم ما رخدادهایی دو سال قبل کشورمان را با این صحنهها مقایسه میکنند و به این نتیجه میرسند که برخورد پلیس انگلیس با کسانی که صدها ساختمان را به آتش کشیدند و هزاران مغازه را غارت کردند، بسیار انسانیتر از برخورد نیروی انتظامی و سپاه و بسیج با مردمی بود که در ایران تظاهرات میکردند و به نتیجه انتخابات معترض بودند.
سوم این که تلویزیون جمهوری اسلامی از تشکیل دادگاههای شبانه و پشت درهای بسته در انگلیس اخباری را منتشر کرد و با نشان دادن عکسی، اعلام کرد که این دادگاهها علنی نیست و خبرنگاران مجبورند از پشت پنجرههای محل تشکیل دادگاههای شبانه، عکس و خبر تهیه کنند. نکته مهم در تشکیل این دادگاهها به صورت شبانه روزی در انگلیس این است که مطابق قانون، هیچ متهمی نباید بیش از ۲۴ ساعت در زندان باشد مگر این که دادگاه، حکم آن را صادر کرده باشد. در واقع هر متهمی را که پلیس دستگیر میکند فقط به مدت ۲۴ ساعت میتواند مورد بازجویی قرار دهد، آن هم با حضور وکیل مدافع متهم، و بعد باید او را تحویل دادگاه بدوی بدهد. دادگاه بدوی به اتهام وارده رسیدگی میکند و در صورت صدور حکم، متهم به زندان میرود یا آزاد میشود. در غیر این صورت دادگاه بدوی، پرونده را به دادگاههای بالاتر ارجاع میدهد و مسیر طولانیتری برای رسیدگی جریان مییابد.
در واقع تشکیل دادگاههای شبانهروزی در حوادث اخیر انگلیس، یک نقطه قوت برای نظام قضایی این کشور است که حاضر نیست متهمی را بدون حکم در زندان نگه دارد و در اسرع وقت اقدام به رسیدگی میکند. این وضعیت را اگر با شرایط داخلی خودمان مقایسه کنیم باید به برتری سازوکار قضایی انگلیس بر روند رسیدگی در ایران حکم کنیم. در ایران هم مطابق قانون اساسی، متهم نباید بیش از ۲۴ ساعت در اختیار ضابطان قضایی و نیروهای امنیتی یا پلیس قرار داشته باشد و بعد از ۲۴ ساعت، پرونده باید تکمیل و به همراه متهم تحویل دادگاه شود. این روند در مورد بسیاری از متهمان حوادث بعد از انتخابات ایران، ماهها طول کشید. بازجویی (به شهادت بسیاری از نامهها و مصاحبههای زندانیان) در سلولهای انفرادی و همراه با تحقیر و بعضا شکنجه اتفاق افتاد. هیچ یک از بازجوییها در حضور وکیل مدافع متهم صورت نگرفت. برای تعیین وقت محاکمه، هیچ عجلهای از سوی دستگاه قضایی ما نشان داده نشد و ماهها این محاکمات به تاخیر افتاد. بعضا اتفاق افتاد که به دلیل گرفتاری شخصی قاضی یا حضور قاضی در مراسم سیاسی – عبادی حج، زندانی در زندان منتظر محاکمه ماند و دادگاه تشکیل نشد. وکیل مدافع در دفاع از متهم آزاد نبود و خود وکلا هم با تشکیل پروندههایی به زندان رفتند و …
چهارم این که همه این برخوردها از زمانی آغاز شد که دولت و مسئولان سیاسی کشور انگلیس به این نتیجه رسیدند که در پشت این ماجرا، جریانهای سیاسی و احزاب و گروههای قانونی قرار ندارند و اعتراضات جنبه سیاسی ندارد. در واقع از زمانی که اتفاقات رخ داده به عنوان یک سلسله اقدامات مجرمانه و جنایی معرفی شدند، برخورد پلیس هم تشدید شد و رنگ و بوی تندتری به خود گرفت. این نیز از نکات آموزنده برای ماست که جرایم سیاسی را بدتر از جرایم دیگر تلقی میکنیم و مجرمان سیاسی را در نبود قانون جرم سیاسی، به مثابه مجرم امنیتی مورد محاکمه قرار میدهیم. در انگلیس فرض بر این است که هر شهروندی از منظر سیاسی میتواند معترض به نحوه اداره کشور باشد و حرکتهایی را از جمله اعتصاب، تظاهرات و حتی درگیری با پلیس را انجام دهد و با چنین افرادی نباید به تندی برخورد شود. در کشور ما معکوس است و مجرمان سیاسی از اکثر حقوق یک شهروند عادی محرومند و نمیتوانند از حق اعتراض خود استفاده کنند. طبعا این نیز نقطه ضعف ما و برتری حکومت انگلیس است.
بنده نخواستم همه سیاستها و رفتارهای حاکمان انگلیس را قابل دفاع ارزیابی کنم و طبعا در عمده مسائل جهانی و مرتبط با جهان اسلام و انقلاب اسلامی، بر این باورم که انگلیس دنباله سیاستهای آمریکا در جهان محسوب شده و دشمن ماست اما در عین حال معتقدم که ما میتوانیم خوبیهای دشمن را هم ببینیم و از آنها هم بیاموزیم. موارد فوق برخی از نمونههایی است که از دل اخبار مرتبط با شورشهای اخیر انگلیس استخراج کردم تا بگویم ما هم میتوانیم از نظام قضایی دشمنان خود بیاموزیم و اشکالات خود را شناسایی و برای رفع آنها اقدام کنیم.
منبع: وبلاگ نویسنده