چکیده : شروطي كه آقاي خاتمي مطرح كردند به هيچوجه خواستهها و مطالبات آقاي خاتمي نيست. اساسا شرط هم نيست. در جايي ديدم كه برخي سخنان آقاي خاتمي را كف مطالبات اصلاحطلبان مطرح كردهاند. به نظر من چنين برداشتي صحيح نيست. آنچه آقاي خاتمي مطرح كرده است شرايط و لوازم منطقي يك انتخابات سالم و منصفانه است. شرايط و لوازمي كه بدون آنها مشكل بتوان آنچه را كه برگزار ميشود انتخابات ناميد.
محسن آرمین فعال سیاسی و نایب رئیس مجلس ششم معتقد است که آنچه آقای خاتمی برای حضور در انتخابات مطرح کرده است شرایط و لوازم منطقی یک انتخابات سالم و منصفانه است که بدون آن، هر آنچه که برگزار شود مشکل بتوان انتخابات نامید. وی معتقد است که مخالفت با اين شرايط به معناي عدم اعتقاد و فقدان اراده لازم براي برگزاري يك انتخابات سالم و منصفانه است.
وی که با روزنامه اعتماد گفت و گو می کرد درباره آنچه رئیس جمهور سابق کشورمان درباره انتخابات مطرح می کند گفت:شروطي كه آقاي خاتمي مطرح كردند به هيچوجه خواستهها و مطالبات آقاي خاتمي نيست. اساسا شرط هم نيست. در جايي ديدم كه برخي سخنان آقاي خاتمي را كف مطالبات اصلاحطلبان مطرح كردهاند. به نظر من چنين برداشتي صحيح نيست. آنچه آقاي خاتمي مطرح كرده است شرايط و لوازم منطقي يك انتخابات سالم و منصفانه است. شرايط و لوازمي كه بدون آنها مشكل بتوان آنچه را كه برگزار ميشود انتخابات ناميد.
مخالفت با خواسته های خاتمی به معنای برگزاری یک انتخابات ناسالم و غیر منصفانه است
وی با تکرار این خواسته ها گفت: پايان دادن به فضاي امنيتي نظامي، آزادي مطبوعات و احزاب منتقد، بيطرف بودن مرجع نظارت برانتخابات كه آقاي خاتمي مطرح كردهاند لازمه يك انتخابات واقعي است. از اين رو مخالفت با اين شرايط به معناي عدم اعتقاد و فقدان اراده لازم براي برگزاري يك انتخابات سالم و منصفانه است.
آرمین معتقد است که جريان حاكم در تبليغات خود نكات مطرح شده از سوي آقاي خاتمي را به عنوان پيششرطهاي سياسي اصلاحطلبان براي شركت در انتخابات معرفي ميكند. هدف از اين وارونهنمايي هم روشن است. آنها نميتوانند صريحا بگويند ما حاضر به دادن آزادي به احزاب و مطبوعات نيستيم. نميتوانند بگويند شرايط امنيتي- نظامي بايد ادامه يابد. نميتوانند صريحا بگويند انتخابات بايد زيرنظر مرجع ناظر وابسته و غيرمستقل برگزار شود، از اين رو نكات مطرحشده از سوي آقاي خاتمي را پيششرط معرفي ميكنند تا بتوانند صورت مساله را تغيير داده و در پاسخ بگويند ما هيچ پيششرطي را نميپذيريم.
در دوره های قبل هیچگاه یک مقام نظامی برای سیاسیون تعیین تکلیف نمی کرد
مساله امروز اصلاحطلبان اصل انتخابات است
وی با اشاره غیر مستقیم به تعیین تکلیف فرمانده سپاه برای حضور خاتمی و اصلاح طلبان در انتخابات گفت: يك نكته روشن است و آن اينكه در دورههاي گذشته هيچگاه يك مقام نظامي براي سياسيون تعيين تكليف نميكرد و مدعي دادن مجوز ورود به انتخابات به اين و آن نميشد. بنابراين بايد پذيرفت شرايط امروز ما ماهيتا با شرايط گذشته متفاوت است. مساله امروز اصلاحطلبان اصل انتخابات است درحالي كه در گذشته چنين اصلي كمابيش مفروض گرفته ميشد و تنها نسبت به مخدوش شدن آن ابراز نگراني ميشد.
مشکل کشور فقدان مناسبات دموکراتیک در قدرت است
وی معتقد است که مشكلات كشور ناشي از اين يا آن شخص نيست و با رفتن اين يا آن شخص هم حل نميشود.
به اعتقاد آرمین ، مشكلات كشور ناشي از نگاه به مقوله قدرت و مناسبات موجود در عرصه قدرت است. مشكل كشور فقدان مناسبات دموكراتيك در حوزه قدرت و روابط ميان حكومت و جامعه است.
وی افزود: نقطه عزيمت حركت به سوي حل ريشهيي مشكلات كشور برگزاري انتخاباتي آزاد و مشروعيتآفرين است. متقابلا هرچه بر وضع موجود لجوجانه تاكيد شود و به سمت مناسبات غير دموكراتيكتر حركت شود مشكلات پيچيدهتر و اوضاع بحرانيتر ميشود.
دولت فعلي معلول مناسبات ناسالم حاكم بر عرصه قدرت است
وی حذف اصلاحطلبان و تن ندادن به انتخاباتي آزاد و منصفانه بويژه با توجه به شرايط داخلي و خارجي كنوني باعث کور تر شدن گره بحران ها عنوان کرد و گفت :برخي بويژه اصولگرايان سنتي تصور ميكنند با تغيير دولت و رفتن اين و آمدن آن مشكل حل ميشود. آنها از اين حقيقت غفلت ميكنند كه دولت فعلي خود معلول مناسبات ناسالم حاكم بر عرصه قدرت است و نه عامل آن. بنابراين تا چنين نگاه و ساختار معيوبي وجود دارد، اميد به اينكه با آمدن فرد يا گروه جديد مشكلات كاهش مييابد، اميدي واهي است و در صورت تغيير اين نگاه خواسته و مطلوب اصلاحطلبان محقق خواهد شد و ديگر مهم نيست كه آنها در قدرت باشند يا نباشند.
جامعه نامساعدترين شرايط را در سي سال گذشته تجربه ميكند
آرمین از سوی دیگر به وضع فعلی جامعه نگاهی انداخت و گفت: گمان نميكنم هيچ ناظر منصف و بيطرفي در اين واقعيت ترديد داشته باشد كه در حال حاضر جامعه ما نامساعدترين شرايط را در سي سال گذشته تجربه ميكند.
وی تشریح کرد: در حال حاضر يكي از بالاترين نرخهاي تورم و گراني و بيكاري را تجربه ميكنيم. آمارهاي رسمي از كمترين ميزان ايجاد اشتغال سالانه در دو دهه اخير خبر ميدهند. نرخ رشد اقتصادي و توسعه و آباداني كشور با وجود درآمدهاي نفتي سرشار در سالهاي اخير به حد يك يا دو درصد رسيده و براي سال جاري نرخ رشد صفر يا منفي پيشبيني ميشود. آمارها و شاخصهاي اقتصادي چنان نااميد كننده هستند كه بانك مركزي اكنون چند سالي است از ارايه آمار تورم و بيكاري و نرخ رشد اقتصادي خودداري ميكند. امكان برخورداري و استفاده از درآمد حاصل از فروش نفت هر روز مشكلتر ميشود. مطالبات چهل ميليارد دلاري از چين و هند و كرهجنوبي و… بابت فروش نفت و عدم امكان دريافت ارز آن اكنون به يك معضل بزرگ تبديل شده است.
وی افزود: وضع ناگوار حاكميت قانون در حال حاضر با هيچ دورهيي قابل مقايسه نيست. بيشترين ميزان تخلف از قانون بودجه در سالهاي گذشته از حد پانزده درصد تجاوز نميكرده است اما امروز مجلس تخلف 63 درصدي از قانون بودجه را گزارش ميكند. اين امر نوعي به هم ريختگي و بيضابطگي و عدم روالمندي را بر كشور حاكم كرده است. رييس كل بانك مركزي از وضع سختتر اقتصادي در آينده خبر ميدهد و مردم را به آمادگي براي شرايط شعب ابوطالب دعوت ميكند. از نظر اجتماعي نيز وقايع تاسفبار و نيز آمارهاي تكاندهنده رشد فساد و ناهنجاريهاي اجتماعي حكايت از آن دارد كه امنيت اجتماعي و اخلاقي جامعه به وضع هشداردهندهيي رسيده است.
به اعتقاد نایب رئیس مجلس ششم، مردم عادي عموما از طريق آثار ملموس سياستها و برنامهها بر زندگي روزمره خود داوري ميكنند. مادام كه آثار و نتايج برنامهها و رويكردهاي خطا و اشتباه در عرصههاي اقتصادي و اجتماعي و نيز سياست خارجي خود را در زندگي مردم نشان نداده بود، مقايسه ميان كارنامه اصلاحطلبان و اصولگرايان براي عموم مردم چندان كار سادهيي نبود اما امروز پس از شش سال كه آثار آن سياستها و برنامهها در زندگي روزمره مردم به خوبي خود را نشان ميدهد امكان چنين مقايسهيي را فراهم آورده است.
حامیان سابق دولت امروز حاضر نیستند مسئولیت وضع موجود را بپذیرند
وی به حامیان سابق دولت اشاره کرد و گفت: نتايج چنين مقايسهيي كاملا روشن و بيابهام است. آنچنان روشن كه حاميان و شركاي سابق كه همواره از روند امور دفاع كرده و مطلوبترين تصاوير را از وضع كشور براي مردم تصوير ميكردند، امروز حاضر نيستند مسووليت وضع موجود را بپذيرند و آن را به گردن يكديگر مياندازند. از اين رو ميتوان به يقين گفت مقبوليت اجتماعي اصلاحطلبان بسيار افزايش يافته است.
وی به اولویت های اصلاح طلبان در صورت در اختیار گرفتن قدرت نیز اشاره کرد و گفت: در اين شش سال تحولات شگرفي در عرصه سياست و اجتماع رخ داده و شرايط تغيير كرده است بنابراين طبعا اولويتهاي اصلاحطلبان در صورت به دست گرفتن قدرت نميتواند همان اولويتهاي گذشته باشد.
جامعه نیازمند یک بازسازی اجتماعی و اخلاقی است
وی معتقد است که به گمان من جامعه ما در حال حاضر پيش و بيش از بازسازي اقتصادي نيازمند يك بازسازي اجتماعي و اخلاقي است. مشكل ما در حال حاضر به مراتب فراتر از ساختارهاي اقتصادي منهدم شده نظير شوراهاي پولي و اقتصادي و سازمان برنامه و بودجه منحل شده يا كاهش ظرفيت توليد نفت به دليل استحصال بي رويه و عدم سرمايهگذاري براي صيانت از چاههاي نفت يا ركود و توقف پروژههاي عسلويه و عقبماندگي چند دهه از قطر در بهرهبرداري از ميدان گازي مشترك يا بيكاري و گراني و نرخ تورم بالا و نرخ رشد در حد صفر و… است.
با يك انحطاط اجتماعي و فروپاشي اخلاقي روبرو هستيم
وی افزود: ما در حال حاضر با يك انحطاط اجتماعي و فروپاشي اخلاقي روبرو هستيم كه آثار آن را ميتوان در گسترش فرهنگ خشونت، جامعه مشاهده كرد. دروغ و ريا و بياخلاقي و طي سالهاي اخير ضربات كاهنده و كاري خود را بر پيكره اخلاق و امنيت اجتماعي وارد ساخته است و خشونت به جامعه تزريق شده است.
بازسازی اقتصادی در گرو بازسازی اخلاقی جامعه است
به اعتقاد آرمین، بازسازي اقتصادي و جبران عقبماندگيهاي ايجاد شده در گرو بازسازي اخلاقي و اجتماعي و احياي اعتماد از دست رفته اجتماعي است. به گمان من اصلاحطلبان اگر به قدرت برسند، فراتر از شعارهايي نظير اجراي بي تنازل قانون اساسي بايد بازسازي اخلاقي اجتماعي و احياي اعتماد عمومي را كانون اهتمام خود قرار دهند.
برای گروهی از اصولگرایان انتخابات نتیجه اش معین و تضمین شده است
وی همچنین اصولگرایان را به دو دسته تقسیم کرد: یکی اصولگرايان افراطي و غيرواقعبين بيش از مشاركت فراگير مردم به حفظ قدرت و نتيجهگيري از هزينههايي كه تاكنون كردهاند، ميانديشند. آنان حتي به لطمه ديدن امنيت ملي در انديشه حفظ قدرت خويشند. از اين رو بهترين انتخابات از نظر ايشان انتخاباتي با نتايج معين و تضمين شده است. اينها همانها هستند كه براي اصلاحطلبان تعيين تكليف ميكنند و آنان را به توبه ميخوانند و ادعا ميكنند هيچ نيازي به حضور اصلاحطلبان در انتخابات ندارند. تكليف آنها با ديگران روشن است. از نظر ايشان در هر ايستگاه بايد گروهي از قطار انقلاب پياده شوند و انقلاب خالصتر شود. مساله آنها فقط اصلاحطلبان نيستند، آنها با هر جريان متفاوت با خود و نه لزوما ضد خود مشكل دارند. بعد از پياده شدن هر گروه در ايستگاه بعد نوبت به گروهي ديگر خواهد رسيد.
وی درباره گروه دوم گفت: اما گروه دوم كه واقعبينتر هستند و نگاهي مصلحتانديشانهتر دارند، با توجه به شرايط بحراني داخلي و خارجي معنا و اهميت انتخابات پرشور را ميفهمند و ميدانند برگزاري چنين انتخاباتي بدون حضور اصلاحطلبان ممكن نيست.
او درباره اصولگرایان افزود: شش سال از تمام عملكردها و سياستها و مواضع مخرببخش افراطي حمايت كردند ولي به خاطر حفظ قدرت و موقعيت آگاهانه بر آن سرپوش گذاشتند و در ماههاي اخير كه از يك سو نتايج آن سياستها و عملكردها آشكار شده و از سوي ديگر بر اثر يك اشتباه تصادفا موضع افراطيون تضعيف شده است، از آن تبري ميجويند و همان انتقادهاي اصلاحطلبان در اين شش سال گذشته را تكرار ميكنند.
اصولگرایان یک روز یکصد امضا برای سوال و استیضاح جمع می کنند روز دیگر فراموش می کنند
آرمین در عین حال معتقد است که اصولگرایان در همين انتقادها و مخالفتها نيز جدي نيستند زيرا ميبينيم در اين انتقادها برخلاف نامشان همچنان عملگرايانه رفتار ميكنند و به تناسب شرايط روز گاه تند و هيجاني عمل ميكنند و گاه كند و گاه حتي ابراز اتحاد و همسويي ميكنند. نمونه آن هم اينكه گاه از دروازه تو نميروند و به هيچ كانديداي پيشنهادي براي وزارتخانهها حتي اگر صلاحيتهاي لازم را داشته باشد راي اعتماد نميدهند و يكصد امضا براي سوال و استيضاح جمع ميكنند و روزي ديگر كه مصلحت اقتضا ميكند از سوراخ سوزن تو ميروند و بدون در نظر گرفتن صلاحيتها به كانديداهاي وزارت راي ميدهند آن يكصد امضا نيز به فراموشي سپرده ميشود. گويي كه اصلا سوال در ميان نبوده است.
وی امكان ائتلاف اصلاحطلبان با چنين نيروهایی را منتفي دانست و گفت: در عين حال بايد بر اين نكته نيز تاكيد كنم كه ائتلاف غير از گفتوگو و مذاكره براي تبيين ديدگاهها و درك همدلانهتر مواضع است. به گمان من اصلاحطلبان همواره ميتوانند و بايد با هدف روشنگري و درك صحيحتر ريشه مشكلات كشور با اصولگرايان غيرافراطي بويژه عناصر منصفتر و فهيمتر ايشان رابطه و گفتوگو داشته باشند.
مشکلات کشور در چارچوب مناسبات درون نخبه ای حل نمی شود
آرمین معتقد است که از نظر اصلاحطلبان مشكلات كشور در چارچوب مناسبات درون نخبهيي حل نميشود، بلكه حل مشكلات در گرو تغيير نگاه به مقوله قدرت و مناسبات ميان حكومت و جامعه و مشاركت نهادينه و تضمين شده مردم در قدرت است.