» چرا بشار اسد به عاقبت «اجرای اصلاحات با تانک‌های نظامی» توجه نمی‌کند؟

چکیده : خلا موجود، یک خلا سیاسی ناشی از ناموجود بودن دموکراسی است که در حال تبدیل شدن به خلاهای پرشمار دیگری است. اگر امروز راه حلی مناسب از سوی ترکیه، ایران، عراق یا کشورهای نزدیک به سوریه در اختیار اسد یا مخالفان قرار نگیرد و جلوی این حمام خون گرفته نشود، شاید بعدها حنای متحدان سوریه یا معتمدان مخالفان نیز رنگی نداشته باشد و دولت اسرائیل کم کم ابتکار عمل را به دست بگیرد و یکباره درشت ترین ماهی را از این آب خونین و گل آلود صید کند.

دیپلماسی ایرانی در یادداشتی به قلم شایسته اسدی، به گسترش ابعاد بحران سوریه اشاره کرد و با تاکید بر اینکه بشار اسد باید هرچه زودتر “به تنهایی فکر کردن” را کنار بگذارد و مخالفان را دست کم برای گفتگو و بازی دادن در قدرت به رسمیت بشناسد، نوشت:

معلوم نیست تعابیر و تدابیر بشار اسد که برای بازگرداندن آرامش به کشور و آرام کردن مخالفان از آن سخن گفته بود، کجا و چطور به اجرا درآمده است که هنوز باید تانک های نظامی و مردان تا بن دندان مسلح، ماموران اجرای اصلاحات وعده داده شده اسد باشند.

رفتار دولت سوریه با مخالفان غیرمسلح بازتاب گسترده ای در رسانه های جهان داشته است. برخی روسای دولت ها و قدرت ها نیز گویا زحمت به خودشان داده اند و از پشت میزشان نیم خیز شده و قلم و کاغذی برداشته و اتفاقات را محکوم کرده اند. دسترسی برای دریافت اخبار و گزارش های واقعی و نیز کمک رسانی به مجروحین و آسیب دیدگان حوادث اخیر وجود ندارد. بن بست عجیبی در سوریه و به خصوص در شهرهای مخالف خیز این کشور دیده می شود که معلوم نیست چطور و چه زمان گشوده خواهد شد.

آمار کشتگان درگیری های ماه های گذشته میان نیروهای امنیتی و مخالفان بشار اسد از مرحله هشدار و خطر عبور کرده است. اسد پیشتر در مورد وقایع کشورهای عربی گفته بود سوریه با تونس و مصر فرق می کند و اینجا اتفاقی نخواهد افتاد. شاید به راستی بروز چنین اتفاقاتی در سوریه به ذهن هیچ کس خطور نمی کرد و شاید دامنه اعتراضات خونین در این کشور به اینجا کشیده نمی شد؛ اگر خرد به جای بی خردی، تدبیر به جای تحقیر و رافت به جای خشونت می نشست.

بشار اسد باید هرچه زودتر فکری به حال سوریه بکند. نکته اینجاست که او می بایست “به تنهایی فکر کردن” را کنار بگذارد و مخالفان را دست کم برای گفتگو و بازی دادن در قدرت به رسمیت بشناسد. جنبش اعتراضی در سوریه، به انشقاقی بزرگ در میان مردم این کشور منجر شده است که دیر یا زود پیامدهای وخیم تری برای اسد و کشورهای پشتیبانش در خاورمیانه به بار خواهد آورد.

خاصیت و امتیاز جنبش اعتراضی سوریه این است که واجد لیدرها و سرهای سیاسی و اجتماعی است و بشار اسد می تواند از این موضوع چه برای ایجاد شکاف میان معترضان و کاستن از شدت و تداوم اعتراضات و چه برای جلب رضایت سران و بخشیدن پاره ای امتیازات به آنها استفاده کند. مشکل اسد بیش از هر چیز، خود اوست. او تا زمانی که با خودش کنار نیاید و واقعیت موجود را نپذیرد و نیندیشد که آینده خودش را تنها خودش رقم خواهد زد – و نه مخالفان – از این بن بست تاریک خلاصی نخواهد یافت.

دلخوشی به عدم دخالت خارجی ها به بهانه نقض مکرر حقوق بشر و سر پرمشغله آنها در جبهه های لیبی، یک دلخوشی پایدار نیست. بشار اسد نباید تمام تخم مرغ های خود را توی این سبد بگذارد و خیالش آسوده باشد که غرب اراده ای برای ورود به خاک سوریه ندارد. آنچه نگران کننده تر است وضعیت جامعه ای است که قابلیت انهدام، فروپاشی روانی و ازهم گسیختگی های قومی و قبیله ای دارد و تداوم روند موجود، گره حکومت و حتی سرزمین سوریه را کورتر خواهد کرد.

دیروز فعالان حقوق بشر در سوریه خبر دادند نیروهای امنیتی حداقل صد نفر را در همان روز به قتل رسانده اند. برخی ناظران و شاهدان داخلی، دیروز را یکی از تاریک ترین و خونین ترین روزهای سوریه بعد از آغاز تظاهرات ضد حکومتی در این کشور دانستند.

خیلی ها تلفات پرشمار درگیری های اخیر سوریه را با لشکرکشی های حافظ اسد به شهرهای مخالف نشین و وقایع دهه 80 مقایسه کرده اند. خشونت ها در سوریه با انتقادهای شدید بین المللی همراه شده است ولی گوش و چشم هایی که بر داخل بسته است یقینا بر خارج نیز بسته است.

هنوز واکنشی معقول و عملیاتی از جانب کشورهای تاثیرگذار بر سوریه نظیر ایران و عراق و ترکیه مشاهده نشده و نه مخالفان و نه موافقان بشار اسد، راه دیگری غیر از آنچه در هفته ها و ماه های گذشته در پیش گرفته بودند، پیش رویشان نمی بینند. نه ریختن خون مخالفان به بقا و استحکام پایه های حکومت می انجامد و نه کشته شدن و زیر تانک رفتن دردی از معترضان دوا می کند. خلا موجود، یک خلا سیاسی ناشی از ناموجود بودن دموکراسی است که در حال تبدیل شدن به خلاهای پرشمار دیگری است. اگر امروز راه حلی مناسب از سوی ترکیه، ایران، عراق یا کشورهای نزدیک به سوریه در اختیار اسد یا مخالفان قرار نگیرد و جلوی این حمام خون گرفته نشود، شاید بعدها حنای متحدان سوریه یا معتمدان مخالفان نیز رنگی نداشته باشد و دولت اسرائیل که امروز آهسته و مرموز به نظاره وقایع منطقه نشسته است، کم کم ابتکار عمل را به دست بگیرد و یکباره درشت ترین ماهی را از این آب خونین و گل آلود صید کند.