شما در حال بازدید از صفحه ساده شده سایت کلمه می باشید. برای دیدن نسخه اصلی اینجا را کلیک کنید.
چکیده : فرهيختگان، اساتيد دانشگاهها و اعضاي هيات علمي بايد در اينباره بيشتر اظهارنظر كنند. آنان نبايد اجازه دهند تا با استفاده از شعارهاي ابزاري و تبليغي كيفيت علمي دانشگاهها تنزل پيدا كند خصوصا بايد در نظر داشته باشيم كه كيفيت در دوران دكترا بسيار مهم بوده و انعكاس بينالمللي هم دارد زيرا، اصليترين شاخص است كه توانايي علمي كشور را نشان ميدهد.
غلامرضا ظريفيان*
اخيرا رييسجمهوري اظهاراتي درخصوص افزايش ظرفيت دانشجويان دوره دكترا مطرح كرده است كه ميتوان گفت هم امكان انجام آن و هم عدم امكان انجام آن قابل تصور است. مسايل مطرح شده در حوزه آموزش عالي بدون كارشناسي لازم مطرح و اجرا ميشود و در نتيجه ناقص و غيرمحققانه اجرا ميشود و در عمل نيز به نتيجه لازم نميرسد كما اينكه تاكنون نيز به همين ترتيب شده است.
در سيستم آموزش عالي بدون كار كارشناسي شده ظرفيت دورههاي كارشناسي ارشد چند برابر شد درحاليكه زيرساختارهاي لازم براي اين كار فراهم نشده بود؛ اساتيد لازم و كافي در نظر گرفته نشده بود و ظرفيت مناسبي براي اين كار وجود نداشت. پنج نفر تبديل به 15نفر شدند و تا 25نفر دانشجوي دوره كارشناسي ارشد در كلاسها حضور يافتند در حاليكه كيفيت لازم برقرار نبود. اساتيد اندكي وجود داشتند كه بايد نهايتا مسووليت دو پاياننامه را بر عهده ميگرفتند كه اين امر سبب شد تا پاياننامههاي بيشتري را بپذيرند و در نتيجه كيفيت لازم وجود ندارد. اين امر سبب شد تا خروجي ما از دانشگاهها دچار افت كيفيت شود و سطح كارشناسي ارشد در حد كارشناسي تنزل پيدا كند. اكنون با اين ايده دوره دكترا نيز به همين سرنوشت دچار خواهد شد و آن نيز از نظر كيفي به شدت تنزل پيدا خواهد كرد و خسارات زيادي براي ما به بار خواهد آورد. كما اينكه تغيير رويه در پذيرش دكترا از طريق برگزاري امتحان عمومي نيز به اين مساله ضربه زد. هيچ جاي دنيا مرسوم نيست كه دانشجوي دكترا از طريق امتحان عمومي وارد اين سطح شود و معمولا در دانشگاههاي معتبر دنيا بر اساس استادمحوري دانشجوي دكترا انتخاب ميشود. در حال حاضر نيز به دليل اين امتحان، دانشجوياني كه صلاحيت علمي كافي را براي حضور در دوره دكترا داشتند نتوانستند به اين مقطع راه پيدا كنند و دانشجوياني رفتند كه صلاحيت لازم را نداشتند. از طرفي ديگر بسياري از آمار و ارقام دولت مانند آمار 10درصد رشد اقتصادي يا تورم تك نرخي اشتباه و غيركارشناسانه بوده و اين خبر آخر مبني بر افزايش ظرفيت دوره دكترا نيز به همينگونه است. پيشتر ميتوان گفت كه چنين اظهاراتي تبليغاتي است و جنبه اجرايي ندارد. اگر چنين طرحي بخواهد اجرايي شود بايد بودجه علمي كشور چند برابر شود در حاليكه اين امر محقق نشده است. همچنين دوره دكترا به اساتيد مجربي نياز دارد كه متاسفانه بهترين اساتيد ما يا بازنشسته شدهاند يا بازنشستهشان کردند. طبيعتا بخشي از توانايي علمي ما به همين دليل كنار گذاشتن اساتيد مجرب در حقيقت سبب شده تا بخشي از بنيه علمي كشور ضعيف شود. پس دو برابر كردن ظرفيت دانشجويان كشور همزمان با نبودن اساتيد مجرب در حقيقت از بين بردن دوره دكترا در كشور است. بررسي وضعيت دانشگاههاي معتبر كشور نيز بيانكننده همين حقيقت است كه نبود اساتيد خبره چه مشکلي به بار آورده است. وجود فضاي آموزشي كافي نيز يكي از پيششرطهاست و متاسفانه ما فضاي لازم را براي دانشجويان نداريم و يك دانشجوي دكترا تمام وقت فضاي لازم و امكانات كافي را براي پژوهشهاي خود ميخواهد.
در حال حاضر صندلي مکفي براي دانشجويان نداريم و آنها بايد يا به كتابخانه مركزي بروند يا در راهروهاي دانشگاه به مطالعه و بحث بپردازند. در كنار فضاي كاربردي، دانشجويان به فضاي مجازي گسترده نيز نياز دارند و بايد براي آنان اينترنت با سرعت پرشتاب تا جاييكه بتوانند به كتابهاي پژوهشي دسترسي داشته باشند، فراهم كرد. همچنين دانشجويان بايد به نشريات علمي بيشتري دسترسي داشته باشند چرا كه يكي از خصيصههاي دوران دكترا چاپ مقالات علمي در نشريات است. در حاليكه در حال حاضر تعداد نشريات كم و در نتيجه فعاليت علمي دانشجويان كاهش پيدا ميكند.
اما مهمتر از همه، ما نيازمند تقويت زيرساختها هستيم و اين كار نيز چندين سال وقت ميبرد. در حاليكه اقدامات اخير بيشتر كاهنده بوده و تصميمات لحظهاي فقط ضررش بيشتر است و چنين شعارهايي ميتواند باعث افت شاخصها در دوره دكترا شود.
بنابراين به نظر من بهتر است كه مسوولان با تامل بيشتري سخن بگويند و با دادن آمارهاي اشتباه و وعدههاي بياساس جامعه دانشگاهي كشور را دچار تزلزل نكنند. در عين حال فرهيختگان، اساتيد دانشگاهها و اعضاي هيات علمي بايد در اينباره بيشتر اظهارنظر كنند. آنان نبايد اجازه دهند تا با استفاده از شعارهاي ابزاري و تبليغي كيفيت علمي دانشگاهها تنزل پيدا كند خصوصا بايد در نظر داشته باشيم كه كيفيت در دوران دكترا بسيار مهم بوده و انعكاس بينالمللي هم دارد زيرا، اصليترين شاخص است كه توانايي علمي كشور را نشان ميدهد.
* معاون دانشجويي اسبق وزير علوم
منبع: شرق