شما در حال بازدید از صفحه ساده شده سایت کلمه می باشید. برای دیدن نسخه اصلی اینجا را کلیک کنید.
چکیده : این روزها این جوک در پیامک جوانان مصری رد و بدل می شود: حسنی مبارک می میرد. در آن دنیا جمال عبدالناصر و انور سادات را می بیند. ناصر و سادات از او می پرسند: با چی کشته شدی؟ سم یا ترور؟ مبارک جواب می ده: با هیچ کدوم، با فیسبوک!
کلمه – گروه سیاسی:
تیتراژ آغازین
وائل غنیم، فعال اینترنتی مصری که با ایجاد صفحه‌ای در سایت فیس بوک، یکی از آغازگران اعتراضات اخیر در این کشور بود، پس از آزادی از بازداشت نیروهای امنیتی حسنی مبارک، در حالی که دستبند سبز بر دست دارد، خطاب به ایرانیانی که با او ابراز همبستگی کرده‌اند، می‌گوید: ما از شما یاد گرفتیم، شما هم از ما یاد بگیرید.
اپیزود اول – شعار
علی لاریجانی: با قطع اینترنت دردی دوا نمی‌شود
جهان نیوز: جوانان عربستانی با استفاده از شبکه فیس بوک خواستار اصلاحات شدند
الف: جنگ شترسواران برابر توییتربازان و اعضای فیس بوک
کیهان: رژيم مبارك با بودجه دولتي، كميته اي تمام وقت را براي شناسايي و كنترل فعاليت هاي سياسي و تبليغاتي احزاب و گروه هاي مخالف در اينترنت و فيس بوك راه اندازي كرده است.
ایرنا: دولت مصربا قطع اينترنت 90 ميليون دلار به اقتصاد اين كشور زيان وارد ساخت و و آثار و تبعات منفي اقتصادي آن در طولاني مدت نيز ممكن است بيش از اين ها باشد.
ایسنا: دولت مصر سيستمي آمريكايي را براي رديابي مخالفان مصري از طريق اينترنت خريداري كرده اما مسئولان اين كشور، اينترنت را از جمعه گذشته و همزمان با تظاهرات ميليوني مصري‌ها عليه نظام قطع كردند. اين سيستم پيشرفته مي‌تواند هرگونه فعاليت مخالفان عليه دولت مصر را از طريق اينترنت به ويژه در شبكه‌هاي فيس بوك و توييتر رديابي و هك كند.
ایرنا: پايگاه اينترنتي توويتر دربحبوحه ي ناآرامي ها در مصر فيلتر شد
اپیزود دوم – فلاش بک به ایران ۸۸
در کیفرخواست متوهمانه دومين گروه از متهمين پروژه كودتاي مخملي آمده است : كشورهاي غربي علاوه بر فعاليت در حوزه شبكه هاي تلويزيوني در عرصه اينترنت نيز سرويسهايي را به اغتشاشگران ارائه دادند كه بخشي از آنها به شرح ذيل مي باشد:
1. قرار دادن نرم افزار ترجمه انگليسي به فارسي و بالعكس براي استفاده عمومي
2. ارائه نرم افزارهاي پيشرفته براي ديدن فيلم هاي مربوط به اغتشاشات با اينترنت سرعت پايين
3. ارائه برنامه هاي فيلتر شكن متناسب با ساختار شبكه ايران
4. سرويس دهي از سوي شركت Twitter براي مخاطبان ايراني (اين شركت امريكايي به روز رساني سرويس خود را كه مستلزم قطع چند روزه در مورخه 20/6/2009 بود را با هدف حمايت و سرويس دهي به آشوبگران به تاخير انداخت)
5. فعال كردن شركت امريكايي فيس بوك در راستاي تسهيل ارتباطات ميان كاربران ايراني و ساير كشورها. اين شركت در مقطع اغتشاشات نسخه آزمايشي فارسي خود را ارائه كرد تا آشوبگران بهتر بتوانند از آن استفاده كنند.
در بخش دیگری از كيفرخواست دومين گروه از متهمين پروژه كودتاي مخملي آمده است:
رويكردها و اقدامات بيگانگان عليه جمهوري اسلامي ايران پس از انتخابات شكوهمند 22 خرداد عبارتند از: …
14- فعال نمودن شركت آمريكايي فيس بوك در راستاي تسهيل ارتباطات ميان كاربران ايراني و ساير كشورها در خصوص ايران. اين شركت با استناد به اين كه بسياري از مردم جهان از فيس بوك براي مبادله اطلاعات درباره سرنوشت انتخابات ايران استفاده مي‌كنند، نسخه آزمايشي زبان فارسي خود را ارائه كرده تا فارسي‌زبانان از آن به زبان مادري خود استفاده كنند .
15- در دوره اغتشاشات ؛ برخي سايت‌هاي وابسته بيگانه شماره تلفن ها ، نام هاي كاربري و واژه هاي رمز را به صورت مجاني در اختيار كاربران قرار دادند تا در صورت قطع كامل خدمات اينترنتي در ايران ، مرتبطين و افراد ، از طريق اين تلفن ها بتوانند از اينترنت دايل‌آپ استفاده كنند
اپیزود سوم – تناقض‌گویی
یادداشت حمید مولانا، مشاور احمدی‌نژاد، در کیهان: به دو موضوعي كه اين روزها از زبان دولتمردان و نخبگان و رسانه ها و به اصطلاح كارشناسان غرب مي شنويم و مي خوانيم توجه كنيد:
«انقلاب و شورش در دنياي عرب و تونس و مصر با اينترنت و فيس بوك و تويتر شروع شده و پايان خواهد يافت»، «ما طرفدار دموكراسي در مصر هستيم ولي اگر انتخابات را اخوان المسلمين و گروه هاي اسلامي ببرند، آن را قبول نداريم.»
به خاطر دارم در زمان انقلاب اسلامي ايران نيز در غرب اين شعار را ترويج مي كردند كه «انقلاب ايران با نوار و ضبط صوت شروع شده است» و با «نوع دموكراسي غرب خاتمه خواهد يافت». غافل از اينكه نوار و ضبط صوت و تويتر و فيس بوك و تكنولوژي هاي ديگر را همه دارند و همه مي توانند از آنها استفاده كنند ولي مشروعيت رهبري، حقانيت انقلاب، و زير ساخت هاي سنتي و بومي در دست همه نيست.
اپیزود چهارم – فلاش بک
نماينده دادستاني با اشاره به اينكه 25 ميليون كاربر ايراني از شبكه‌هاي ايراني استفاده مي‌كنند و سايت فيس بوك توانسته است 200 ميليون نفر را در فضاي مجازي به گرد خود درآورد، ادامه داد: آمريكا با حمايت و ايجاد سايت‌هاي اينچنيني و با عضوگيري از اين سايت‌ها بستر را براي آشوبگران در راستاي تضعيف جايگاه داخلي و بين‌المللي نظام اسلامي فراهم كرد.
وي در پنجمين دادگاه رسيدگي به اتهامات متهمان پرونده كودتاي مخملي، با تاكيد بر اينكه گسترش شبكه‌هاي اينترنتي و سرويس‌دهي در اين بستر هم اكنون از اهميت قابل توجهي برخوردار است به نمونه‌اي از اقدامات سازمان يافته شبكه‌هاي اينترنتي، راديويي و تلويزيوني در راستاي ضربه زدن به نظام اشاره و گفت: فيس بوك و سايت يوتويوپ باحمايت آمريكا ايجاد شد و توليد اخبار كذب به زبان فارسي از جمله ترفندهاي دشمنان و برخي از گروه‌هاي سياسي بود كه صورت گرفت.
نماينده دادستان تهران در دادگاه رسيدگي به پرونده متهمان كودتاي مخملي و اغتشاشات اخير و انتشار تصاوير، فيلم، عكس و نيز كليپ از وقايع اخير كشور را از جمله تحركات دشمنان و دشمنان در بستر اينترنت ذكر كرد كه با هدف تهمت زدن نظام و تحريك افراد صورت گرفت.
اپیزود پنجم – تحلیل
افسانه احدی، پژوهشگر مرکز تحقیقات استراتژیک، در سایت دیپلماسی ایرانی می‌نویسد:
تغییرات نظام بین‌الملل در یک دهه اخیر در عرصه‌های گوناگون شرایط جدیدی را موجب شده است. یکی از مهمترین این تغییرات گرایش کشورهای گوناگون به نظام‌های دموکراتیک و ارزش‌های نظیر آزادی است. افزایش امکانات ارتباطی به ویژه اینترنت چنین تغییراتی را به سرعت در سراسر جهان گسترش داده است. قشرهای جوان در جوامع گوناگون بیشتر در معرض تبادل اطلاعات قرار می‌گیرند و از این رو تغییرات جهانی را بهتر درک کرده و خواهان مشاهده آن در جوامع خود هستند.
همچنین باید به جامعه مدنی جهانی نیز توجه کرد که در آن مشارکت سیاسی مردم در سرنوشت خویش مهمترین رکن به شمار می‌رود. در این رابطه به نظر می‌رسد فضای خفقان در کشورهای عربی منطقه خاورمیانه با چنین مفاهیمی که اکنون بین‌المللی شده‌اند، همخوانی ندارد و از طرف دیگر قادر به درک شرایط جدید نیز نیست.
جوانان که بخش مهمی از جمعیت کشورهای منطقه خاورمیانه را شامل می‌شوند به کمک امکانات ارتباطی توانسته‌اند با فضای جدید جهانی همراه شوند. اما ساختار استبدادی کشورهای عربی منطقه خاورمیانه به ویژه کشورهایی نظیر مصر که بیشتر با شرایط دوران جنگ سرد مطابقت دارد دیگر نمی‌تواند جوابگوی خواسته‌های رو به فزونی باشد.
یکی از مهمترین کانال‌های ارتباطی که به ویژه در میان نسل جوان جوامع گوناگون متداول است، شبکه‌های اجتماعی سایبری نظیر فیس بوک، تویتر و مای اسپیس است. عمر فعالیت شبکه‌های مجازی کمتر از یک دهه است اما به جرأت می‌توان گفت اهمیت و تأثیرگذاری آن بسیار قویتر از دیگر کانال‌های ارتباطی است. این شبکه‌ها که افراد از طریق آن قادرند به سرعت با مخاطبانی از سراسر جهان ارتباط برقرار کرده و تبادل نظر کنند موجب شده‌اند تا ارزش‌های بین‌المللی شده به سرعت به محافل داخلی افراد راه یابند.
در مصر تأثیر شبکه‌های اجتماعی بیش از سایر کشورهای عربی قابل ملاحظه است. بیش از ٢٠ میلیون مصری به اینترنت دسترسی دارند که یک چهارم جمعیت این کشور را شامل می‌شوند. بخش قابل توجه جمعیت جوانان مصری از جمله کسانی هستند که از آخرین امکانات ارتباطاتی و اطلاعاتی به خوبی بهره می‌برند. مصر از جمله کشورهایی است که به رغم فشارهای دولتی برای محدود کردن فعالیت‌های اجتماعی، دارای شمار زیادی از فعالان در زمینه روزنامه‌نگاری و وبلاگ‌نویسی است.
جوانان مصری که طیف وسیعی از عقاید و گرایش‌ها در آنها دیده می‌شود تا قبل از قطع اینترنت در این کشور توانستند برای سازماندهی اعتراضات علیه دولت مصر از شبکه‌های اجتماعی به ویژه فیس بوک و تویتر استفاده کنند. از طرف دیگر ارسال سریع عکس‌های و فیلم‌های مربوط به اعتراضات که شامل برخورد نیروهای دولتی با مردم می‌شود، موجب افزایش خشم جوانان مصری و توجه بیش از پیش جهانی به جریانهای اعتراضی در مصر شده است.
اقدامات دولت مصر در محدود سازی و قطع اینترنت نیز باعث شده تا سایت‌هایی نظیر گوگل و یوتیوب امکانات خاصی را برای کاربران مصری قائل شوند و تلاش کنند با اقدامات سرکوبگرایانه دولت مصر مقابله نمایند. حتی کاربران معمولی اینترنت در خارج از مصر نیز تلاش کردند با برقراری ارتباط با مردم مانع قطع ارتباط آنها با جهان خارج شوند. اوج این اقدامات در تظاهرات جمعه خشم در ٢٨ ژانویه مشهود است.
قیام مردم مصر از این نظر نیز قابل توجه است که هیچ حزب یا شخصیت معروفی این قیام را رهبری نمی‌کند بلکه یک قیام خود جوش مردمی است که از ماه‌ها قبل و از طریق ارتباطات میان قشرهای گوناگون جوانان سازماندهی شده است. شروع حرکت مصر در ٢٥ ژانویه نیز بدون اینکه اتفاق خاصی بهانه آغاز قیام باشد جای تأمل دارد. هر چند که به زعم برخی کارشناسان نارضایتی از انتخابات پارلمانی مصر مهمترین رخدادی است که باعث آغاز حرکت‌های اعتراضی شده است اما باید توجه داشت که از زمان اعلام نتایج پارلمانی مصر تا آغاز حرکت مردمی در این کشور ماه‌ها گذشته است.
در این رابطه به نظر می‌رسد در این فاصله معترضین فرصت کافی برای تبیین و بیان خواسته‌های حقیقی مردم مصر را داشته‌اند و شروع حرکت مردمی مصر تنها منحصر بر خشم ناشی از یک رویداد خاص نیست. شبکه‌های ارتباطی و از جمله شبکه‌های اینترنتی بهترین فضا برای تبادل نظر میان معترضین و تبیین خواسته‌ها تلقی می‌شود.
مصر همواره به لحاظ سیاسی و اجتماعی الگوی دیگر کشورهای عربی به شمار می‌رود و حتی به عنوان قلب جهان عرب تلقی می‌شود. مسلماً ارتباطات سایبری نیز تأثیراتی که جوانان مصری بر دیگر جوانان در منطقه خاورمیانه خواهند داشت را تشدید می‌کنند. ویروس آزادی به راحتی از طریق ارتباطات اینترنتی در حال گسترش است و برخورد و سرکوب آن را تشدید خواهد کرد.
اگر رهبران کشورهای منطقه خاورمیانه بتوانند شرایط جدید را درک کنند مسلماً ساختارهای سیاسی و اجتماعی خود را با جریان‌ها و خواسته‌های جدید تطبیق می‌دهد. در حالی که برخوردهای دولت‌های عربی در قطع اینترنت و تلفن‌های همراه، فیلتر کردن شبکه‌های اجتماعی، دستگیری و کشتن تظاهرکنندگان نمی‌تواند این خواسته را کمرنگ کند.
خاصیت این جریان قابلیت استمرار در خفا و در فضای مجازی است حتی اگر به ظاهر از فضای عمومی نیز کنار رود و آرامش ساختگی قبلی جایگزین آن شود در حال تکوین و گسترش در بخش‌های درونی جامعه و محافل خاص جوانان است. در واقع با حذف شبکه‌های اجتماعی تنها یک وسیله از دست جوانان خارج می‌شود و رشد تقاضای رو به فزونی نسل جوان باقی می‌ماند. از طرف دیگر پیشرفت‌های تکنولوژیک عملاً حذف اینترنت و به تبع آن حذف شبکه‌های اجتماعی مجازی را غیرممکن ساخته است.
به نظر می‌رسد هر نوع پاسخگویی باید از جنس خواسته‌ها باشد. نمی‌توان با برخورد سخت و نظامی‌گری چنین روندی را سرکوب کرد. مسدود کردن شبکه‌های اجتماعی و اینترنت در مصر از این امر ناشی می‌شود که رهبران این کشور همچون رهبران دیگر کشورهای عربی منطقه قادر نیستند چنین جریان‌هایی را مدیریت کنند. سرکوب و قطع کانال‌های ارتباطی اینترنتی اقدامی است که تأثیر آن بسیار منفی خواهد بود و باعث می‌شود عرصه اعتراضات همچنان در عرصه عمومی باقی بماند و تنش را افزون سازد. در حالی که روشی که کشورهای غربی در برخورد با خواسته‌ها و اعتراضات عمومی دارند، قابل توجه است. برای نمونه نحوه پاسخگویی آمریکا به فعالیت‌های سایت ویکی‌لیکس نکته مهمی را در پی دارد.
در مقابله با افشای اسناد وزارت خارجه این کشور از قطع شبکه یا ایجاد محدودیت در اینترنت استفاده نشد در حالی که آمریکا به خوبی توانایی فنی چنین اقدامی را داراست. بلکه مقام‌های آمریکایی مدیریت پیامدهای انتشار اسناد توسط ویکی‌لیکس را برگزیدند و با کنترل چگونگی انتشار اسناد و کنترل روندهای رسانه‌ای تا حد زیادی توانست پیامدهای ویکی‌لیکس را مهار سازند.
تیتراژ پایانی
چند روز پیش یکی از خبرنگاران الجزیره گفت: این روزها این جوک در پیامک جوانان مصری رد و بدل می شود: حسنی مبارک می میرد. در آن دنیا جمال عبدالناصر و انور سادات را می بیند. ناصر و سادات از او می پرسند: با چی کشته شدی؟ سم یا ترور؟ مبارک جواب می ده: با هیچ کدوم، با فیسبوک!