» یک بام و دو هوا در قبال فیس‌بوک و تویتر، برای این‌سو و آن‌سوی مرزها

چکیده : معلوم نيست چرا اين روزها، روزنامه اي مانتد كيهان و يا سايتهاي خبري وابسته به دولت با عنوان خبرنگاران جنگ نرم تا اين حد به نقش مهم شبكه هاي اجتماعي و تاثير آن در انقلاب مصر مي پردازند و به خدمات دهي آنها توجه نشان مي دهند. در حالي كه در ديگر مواقع و به خصوص زماني كه كاربران ايراني به اين شبكه ها رجوع مي كنند نقش آنها را بر اندازانه و يا غير مهم ارزيابي مي كنند. معلوم نیست چرا فیس بوک و توییتر در ایران از ابزارهای انقلاب مخملی تلقی می شود و در مصر نه!معلوم نیست چرا خودشان در ایران فیس بوک و توییتر را فیلتر کرده اند اما از پایان فعالیت این شبکه در کشوری دیگر تا این حد نگران اند. به این می گویند منطق دوگانه!

فیس‌بوک و تویتر را در ایران عامل براندازی می‌دانند اما در مصر و تونس نگران توقف فعالیت آنها هستند

کلمه – سارا پردیس: در حالي كه تحولات در مصر و كشورهاي منطقه همچنان ادامه دارد، كارشناسان و صاحبنظران از نقش بسيار مهم شبكه هاي اجتماعي به ويژه تویيتر و فيس بوك در اين تحولات خبر مي دهند .تاثيري كه از آن به عنوان موتور محركه انقلاب در كشورهاي منطقه به ويژه مصر و تونس نام مي برند .

برخي صاحبنظران تا آنجا پيش مي روند كه از انقلاب مصر و تونس به عنوان انقلاب تویيتري هم ياد مي كنند . آنها معتقدند توییتر و فیس‌بوک  به عنوان ابزاری ارتباطی توانسته اند موتور انقلاب را در اين دو كشور روشن کنند.

عکس / نقش اینترنت در انقلاب مصر

با اينكه دولت ها در اين كشورها با قطع اينترنت سعي كردند از تاثير گذاري اين شبكه هاي اجتماعي مجازي كم كنند اما كارشناسان مي گويند دولت اين كار را خيلي دير انجام داد و زماني به قطع اينترنت روي آوردند كه تمام قرارهاي مهم گذاشته شده بود و مردم اتفاقا ديگر پاي اينترنت كاري نداشتند و بايد در خيابانها حضور پيدا مي كردند .اكنون در مصر با وجود گذشت ۱۳  روز از اعتراضات هنوز اين شبكه هاي اجتماعي نقش بسيار مهمي را در دگرگوني هاي اين كشور بازي مي كنند.

همه شبكه هاي خبري دنيا نقش شبکه های اجتماعی را در شعله ور کردن آتش اعتراض مردم مصر مورد تاكيد قرار داده اند. سازماندهی های نخست برای تظاهرات گسترده در قاهره توسط یک گروه از جوانان مصری در فیس‌بوک صورت گرفت. در تونس نیز یک گروه از دانشجویان با راه انداختن صفحات فیس‌بوکی مختلف به گزارش لحظه به لحظه وقایع پرداخته‌اند که  اعضای آن به  صد ها هزار نفر می رسد عددهایی که در اوج شور و شوق انتخاباتی ایران نیز  در صفحات فیس بوک دیده نشد.

نگراني هواداران دولت در ایران از تعطيلي شبكه هاي اجتماعي در مصر

نقش شبكه هاي مجازي در تحولات مصر را بيشتر كارشناسان و شبكه هاي خبري معتبر دنيا تاييد مي كنند. بيشتر اين كارشناسان معتقدند كه اين شبكه ها علاوه بر اطلاع رساني و سازماندهي گسترده ی آنلاين به گسترش اگاهي جوانان مصري نيز كه در تحولات اين كشور نقش اساسي دارند افزوده اند .

در اين روزها فعالان آنلاین از تونس اطلاعات خود را در اختيار معترضان مصري مي گذاشتند و علاوه بر تبادل تجربيات به یکدیگر آگاهي هم مي دادند، اينكه مثلا چگونه معترضان می‌توانند از نوشابه کوکاکولا به عنوان یک روش محافظت از خودشان در برابر گاز اشک آور پلیس استفاده کنند، يا در مواردي كه معترضان بازداشت می‌شدند چگونه به كمك آنها بشتابند.

اما روزنامه ای همچون كيهان مثل هميشه در اين باره هم به دروغ متوسل مي شود. ین روزنامه در روزهای  گذشته در صفحه نخست خود می نويسد: فيس بوك خود را از خدمات دهي به معترضان مصري كنار كشيده است.

اين در حالي است كه فيس بوك نيز مانند گذشته يكي از شبكه هاي مجازي فعال درمصر قلمداد مي شود و شبکه توییتر به خاطر مسدود شدن در مصر به ارائه خدمات تلفنی به مردم این کشور پرداخت.

اين روزنامه در ادامه مدعي مي شود اما شبكه فيس بوك در دوران به قول اين روزنامه فتنه 88 به دستور وزارت خارجه آمريكا تمامي تعميرات و برنامه ريزي هاي خود را به حال تعليق درآورد تا به آشوبگران در ايران خدمات بدهد، اكنون علاقه كمي از خود براي حمايت از معترضان مصري نشان مي دهد. خبري كه از پايه و اساس دروغ و جعلي بوده است.

معلوم نيست چرا اين روزها، روزنامه اي مانتد كيهان و يا سايتهاي خبري وابسته به دولت با عنوان خبرنگاران جنگ نرم تا اين حد به نقش مهم شبكه هاي اجتماعي و تاثير آن در انقلاب مصر مي پردازند و به خدمات دهي آنها توجه نشان مي دهند . در حالي كه در ديگر مواقع و به خصوص زماني كه كاربران ايراني به اين شبكه ها رجوع مي كنند نقش آنها را بر اندازانه و يا غير مهم ارزيابي مي كنند .معلوم نیست چرا فیس بوک و توییتر در ایران از ابزارهای انقلاب مخملی تلقی می شود و در مصر نه!معلوم نیست چرا خودشان در ایران فیس بوک و توییتر را فیلتر کرده اند اما از پایان فعالیت این شبکه در کشوری دیگر تا این حد نگران اند. به این می گویند منطق دوگانه!

فيس بوك و تويتر  به عنوان یک ابزار در اطلاع رساني اخبار مخالفان دولت و پوشش تجمع هاي اعتراضي بسيار موثر بودند. اما تفاوتي كه در زمينه نقش اين شبكه هاي اجتماعي در كشورهاي مثل مصر و تونس با كشور ما وجود دارد سطح دسترسي بالاي كاربران به اينترنت است تا جايي كه در تونس بیش از سی و پنج درصد و در مصر بیش از بیست درصد از مردم از اینترنت استفاده می‌کنند. آمار کاربران فیس‌بوک در تونس بسيار بالاست و از هر دو کاربر اینترنت یکی عضو فیس‌بوک است.

در هر دو کشور نيز نيروهاي امنيتي کوشش بسیاری برای مغشوش كردن فعالیت‌های اینترنتی مخالفان کردند و اینترنت و شبکه‌های ارتباطی، در هنگام به اوج رسیدن جنبش مردم قطع شدند اما اين مساله تاثیری بر کند شدن جریان رخدادهای انقلابی شان نداشت.

در ايران هم با وجود اينكه نمي توان از نقش شبكه هاي اينترنتي در سازماندهي و اطلاع رساني به ويژه در آغاز اعتراضات جنبش سبز غافل شد اما نبايد سطح پايين دسترسي به اينترنت و به خصوص سرعت لاک پشتی و فيلترينگ گسترده سايتهاي اينترنتي و شبكه هاي اجتماعي را از ياد برد.

همچنين برخي از منتقدان معتقدند كه شبکه‌های اجتماعی در ايران آن گونه كه در مصر و تونس به يك نهاد مهم  بدل شده اند هنوز مبدل نشده، و نتوانسته اند در عرصه خیابان حضور فعال و تاثیرگذار بيابند. برخي معتقدند اين مشكل براي اين درايران پيدا شد كه كساني كه قرار بود در خیابان ها مبارزه کنند، اساسا کاربران فیس‌بوک و تویتر نبودند و تنها پيام هاي آنها را دريافت مي كردند.

آيا كاربران شبكه هاي اجتماعي در مصر و تونس مبارزان اينترنتي اند؟

يكي ديگر از انتقادهايي كه به كاربران اينترنتي به ويژه كاربران شبكه هاي اجتماعي مي شود اين است كه كاربران اينترنت در ايران به مبارزان اينترنتي تبديل شده اند. كساني كه با تشكيل كمپين هاي مجازي و شعار و … فقط در اين فضا مشغول مبارزه با دولت هستند و اين مبارزه را نتوانسته اند به جريان زندگي روزمره و يا خيابانهاي شهر راه دهند. البته این اتفاق هر گز در مصر و تونس رخ نداد و كاربران از طريق اينترنت سعي به مبارزه عليه دولت نكردند و تنها از آن به عنوان وسيله اي استفاده كردند تا به تبادل تجربيات و اطلاعات با يكديگر بپردازند و اين اطلاعات را در دنياي واقعي اجرا كنند.

بعد از انتخابات سال 88 روشهاي مبارزه اينترنتي و تشكيل صفحات ويژه براي انتقاد به دولت يكي از روشهاي رايج مبارزه بود كه هر چند نمي توان انجام آنها را بي تاثير دانست اما نبايد از ياد برد كه كاربران اينترنت در ايران محدود هستند و تمركز زياد بر اين فضا ممكن است كاربران را به جزيره اي عمل كردن دراين فضاي كوچك تبديل كند.

اما آنچه را اين روزها در مصر و تونس ديديم نبايد فراموش كنيم و بايد از آن براي تجربه آموزي استفاده كنيم ، عرصه شبکه‌های اجتماعی در مصر و تونس جنبش گسترده اي را برای سازماندهی، خبررسانی و در عین حال تجزیه و تحلیل وقایع در اين روزها شكل دادند. جوانان مصري شبكه هاي اجتماعي مانند فيس بوك را فقط وسيله اي براي سرگرمي نمي بينند وبه كاركردهاي مهم آن نيز توجه كرده اند، حال آنكه هنوز بخشی از جوانان ما به نقش هاي اساسي تر اين شبكه هاي اجتماعي به خصوص در مواقع بحراني پي نبرده اند.