» درسهای علی‌بن ابیطالب برای مستبدان ایران و مصر

چکیده : در منطق علی اشخاص فصل الخطاب نیستند. حق است که فصل الخطاب است نه شخصی که کلمة حق بر زبان می‌راند و مقصود و مراد باطل در دل دارد. کل منازعة مولاعلی با معاویه برسر همین بود که فصل الخطاب اشخاصند یا حقایق .

کلمه – آمنه کشاورز: استبداد علاوه بر واژه نامة مخصوصِ خود، منطق ویژة خود را هم دارد. در این منطق معیار حق و باطل خود اوست. مولا علی جمله‌ای طلایی دارد که باید به آب زر نوشته شود و نصب العین هر مدعیِ ولایتی قرار گیرد. ایشان می‌فرماید اشخاص را نباید معیار حق و باطل دانست بل این حق و باطل است که باید معیاری برای سنجش افراد باشد. این منطق علوی در مقابل منطق اموی قرار می‌گرفت که خود را معیار حق و باطل می‌دانست و سعی می‌کرد به نام قرآن و دین، علی را بد دین و یاغی و باغی جلوه دهد. اگر اهل ولایت علی باشیم این جمله، برای نشان دادن راه از چاه، ما را کفایت می‌کند ولی افسوس که «چشم بندِ قدرت»، در طنزی تلخ، مدعی بصیرت هم می‌شود. در منطق علی اشخاص فصل الخطاب نیستند. حق است که فصل الخطاب است نه شخصی که کلمة حق بر زبان می‌راند و مقصود و مراد باطل در دل دارد. کل منازعة مولا با معاویه برسر همین بود که فصل الخطاب اشخاصند یا حقایق.

این منطق باژگونه در عین حال پر از تناقض است. وقتی «من» شدم معیار حق و باطل، هرکه با من نیست باطل است. بر اساس همین منطق، موضع گیری‌های دشمن، معیار باطل است و موضع گیری‌های من معیار حق می‌شود. آمریکا با من دشمن است پس من برحقم. آمریکا از دموکراسی و حقوق بشر و مخالفان من دم می‌زند، پس دموکراسی و حقوق بشر و مخالفانِ من نا‌حق‌اند.

اما این دستگاه منطقی!! کاملا پارادکسیکال و متناقض هست به گونه‌ای که ریشة خود را هم می‌زند. زیرا با این منطق صدام و القاعده هم که با آمریکا می‌جنگند، برحقند. به راستی چگونه است که زمانی که همین آمریکا از قیام مردم مصر حمایت می‌کند و خشونت مبارک نسبت به معترضان را مورد انتقاد قرار می‌دهد و هنگامی که بی‌بی سی و صدای آمریکا، قیام مردم مصر را تمام و کمال پوشش می‌دهند، صحبتی از انقلاب نرم و مخملی نمی‌شود ولی زمانی که وقایع ایران را پوشش می‌دهند، در کار توطئه‌ای پیچیده‌اند. با این منطق، لازمة بصیرت این است که ما می‌بایست مواضعمان را بر مبنای تقابل با مواضع آمریکا تعریف کنیم و نه بر اساسِ منافعِ ملیمان. با این منطق، اگر آمریکا بنا به مصالح ملی خود علیه حوادث تروریستی زاهدان، موضع می‌گیرد، لابد ما باید بنا به منطق مقابله جویانه‌مان با تروریست‌ها از درِ مصالحه درآییم. با این منطق مخالفت و همگامی مجاهدین خلق و کمونیست‌ها با انقلاب را باید دلیل بر محق بودنِ شاه بدانیم. و چقدر عجیب است که منطق همة مستبدان در همه جا یکسان است. مگر شاه هم پوشش بی‌بی سی بر وقایع انقلاب را مداخلة خارجی تلقی نمی‌کرد؟ مگر مبارک هم ناآرامی‌های مردمی را به خارج از مرز‌ها نسبت نمی‌دهد؟

البته انصاف باید داد، اصحاب ِ قدرت در ایران، «توهمشان ازمبارک بیشتر و جهلشان مرکب قساوتشان نامبارک‌تر است». حداقل خبرنگارانِ رسانه‌های بین المللی از مصر اخراج نمی‌شوند و شبکه‌هایشان آماج پارازیت قرار نمی‌گیرند. حداقل تظاهرات پنجاه هزار نفری برادران مصریمان این شانس را داشت که به وسیلة دوربین‌های حرفه‌ای تحت پوشش قرار گیرند، در حالی که تظاهرات چند میلیونی مردم سبز ایران را خود مردمِ مظلوممان با تلفن‌های همراه پوشش دادند. حداقل در آنجا مردم را کهریزکی نمی‌کنند. حداقل وکلا را به زندان نمی‌اندازند و برندة صلح نوبلشان را مزدور آمریکا نمی‌نامند. میر حسین درست می‌گوید‌‌ همان گونه که مردم مصر مُلهَم از مردم سبزِ ایرانند، مبارک هم ملهم از حکام مستبدی است که توطئه خارجی را بزرگ می‌کنند تا موبایل‌ها و پیامک‌ها را قطع کنند. اما مردم دیگر آموخته‌اند که وَقعی به منطق استبداد و تبلیغاتِ گوبلزیشان نگذراند و کار خود را بکنند. مولا علی در تعبیری دقیق معاویه را «شخص معکوس» لقب می‌دهد که با واژه‌های باژگونه و منطق وارونه می‌خواهد حقیقت را دروغ و دروغ را حقیقت جلوه دهد. انسان معکوسی که به قول مولا «پوستین دین» را وارونه می‌پوشد. امیرالمؤمنین در نهج البلاغه، در نامۀ ۴۵ خطاب به عُثْمانِ بْنِ حُنَیْفِ الأنْصاری می‌فرماید: «وَ سَأَجْهَدُ فِی أَنْ أُطَهِّرَ الاْرْض مِنْ هَذَا الشَّخْصِ الْمَعْکُوسِ وَالْجِسْمِ الْمَرْکُوسِ، و به زودی خواهم کوشید تا زمین را از این شخص سرنگون و جسم واژگون پاک سازم». شباهت منطق مستبدان تاریخ به هم حیرت انگیز است. اما قضاوتِ تاریخ راجع به علی و معاویه، این منطق واژگونه را رسوای عام و خاص کرد. در عصر ارتباطات و انقلاب الکترونیک، چه بسا این قضاوت زود‌تر از آنچه به مخیلة عوامل استبداد خطور کند، تحقق خواهد یافت. چه کسی گمان می‌کرد خودسوزی یک دستفروش، موج ضد استبدادی و طوفانِ حق خواهیِ مردمِ مظلوم را همزمان در چندین کشور به راه اندازد. نقطه ضعفِ مستبدان تاریخ این است که در اوج، توهم تسلط و اقتدار و مهلت، دچار استدراج و غافلگیری می‌شوند و درست از جایی فرو می‌پاشند که فکرش را هم نمی‌کردند. و مکرو و مکروالله والله خیرالماکرین. اندکی صبر، سحر نزدیک است. انشاء الله.