چکیده : روزنامه وطن امروز تيتر و عكس يك خود را به ديدار سيد محمد خاتمي با عنوان "خاتمي ميهمان ويژه ديكتاتور" اختصاص داده و مراعات متقابل آداب دیپلماتیک از سوی خاتمی و بن علی در اجلاسیه های بین المللی را رفتار محبت آمیز نامیده است! این روزنامه همچنین عنوان "مخلوع " و " ديكتاتور "را براي رييس جمهور تونس برگزيده، اما اشاره نکرده که بن علي جزو معدود رييس جمهوراني بود كه به محمود احمدي نژاد دهمين دوره رياست جمهوري را تبريك گفت كه مورد بازتاب رسانه هاي دولتي هم قرار گرفت. آیا در سال 87 که محمد رضا رحيمي معاون پارلماني دولت طي يك سفر به عنوان نماينده ويژه با بن علي ديدار و گفت و گو كرد، او ديكتاتور نبود؟ .
کلمه-پارسا بزرگمهر: روزنامه وطن امروز در تاريخ 29 دي ماه 89، تيتر و عكس يك خود را به ديدار سيد محمد خاتمي با عنوان “خاتمي ميهمان ويژه ديكتاتور” اختصاص داد. هرچند كه اين مطلب نه خبر است و نه گزارش و صرفا يك يادداشت _ كه تيتر و عكس القا كننده يك خبر فوري و به روز به مخاطب است _ به بررسي ديدار سال گذشته رييس جمهوري سابقمان و حضورش در تونس پرداخته شده است. جداي از اينكه نويسنده يا نويسندگان اين مطلب مشخص نيست، اما ذكر چندين نكته قابل توجه است. در ابتدا پيشنهادي براي مجموعه ياد شده براي نوشتن مطالب آينده اي كه قرار است در همين راستا نوشته شود، دارم؛ اينكه پيش از نوشتن مطلب مطالعه اي در مورد نهادهاي بين الملل، دلايل حضور افراد، نشست هاي بين المللي كه در كشورها با حضور مقامات ايراني برگزار مي شود، داشته تا دچار تناقض ها و تحريف ها و گزافه گويي ها براي شرح يك ماجرا نشوند.
در ابتدا به معرفي كوتاه از نهاد بين المللي آيسسكو كه از آن در يادداشت خود به عنوان بهانه ديدار خاتمي و بن علي ياد شده، مي پردازم. سازمان علمي، آموزشي، فرهنگي كشورهاي اسلامي كه به اختصار آيسسكو ناميده مي شود، در اجلاس فوق العاده مجمع رباط در سال 1986 در كشور مراكش ايجاد و پايگاه اصلي آن نيز در همان كشور است. اين سازمان دو پايگاه منطقه اي داشته كه يكي از دفاتر آن در تهران است. اجلاس هاي آن هر سه سال يك بار در يكي از كشورهاي اسلامي برگزار مي شود. آنها در مورد تمامي موضوعات مختلف علمي، فرهنگي و آموزشي كه كشورهاي اسلامي را تحت الشعاع قرار مي دهد، نشست هايي را برگزار و در برخي موارد نشست هاي فوق العاده اي نيز برگراز مي كنند. حتي امسال نيز نشست مطبوعاتی با موضوع بررسی روش های پژوهشی تغییر چهره اسلام در رسانه های غربی” به همت سازمان علمی، آموزشی، فرهنگی اسلامی “آیسسکو”، با همکاری جمعیت جهانی دعوت به اسلام و کمیته علمی، آموزشی و فرهنگی تونس از ۲۶ لغایت ۲۸ مهرماه در تونس برگزار شد.
مساله دوم در مورد جايگاه تونس در خصوص مسايل علمي و فرهنگي بين المللي است. اجلاس سران درباره جامعه اطلاعاتي كه دو اجلاس مهم در سطح جهاني و زير نظر سازمان ملل در سال 2003 در ژنو سال 2005 در تونس برگزار شد، مهمترين رويداد علمي، فرهنگي اجتماعي، اقتصادي و سياسي جهان بود كه با حضور روساي جمهوري، وزيران بسياري از كشورها در مورد آينده جهان در خصوص دسترسي به آموزش، تنوع فرهنگي، قومي، نژادي، اقتصاد برابر و حتي گفت وگو و راهبري و هدايت اينترنت بر بستر فناوري اطلاعات و ارتباطات به بحث و تبادل نظر پرداختند و در اين زمينه منشور عملي را نيز منتشر كردند. نكته قابل توجه اين است پيشنهاد دهنده برگزاري اين اجلاس مهم كه در نوع خود بي نظير بود و در حال حاضر نيز نشستهايي به منظور پيگيري برنامه هاي عمل آن برگزار مي شود، كشور تونس است. از اين رو دومين اجلاس آن نيز در تونس برگزار شد. پيشنهاد برگزاري اجلاس سران درباره جامعه اطلاعاتي _ WSIS_ تقريبا با پيشنهاد سيد محمد خاتمي در مورد گفت و گوي تمدن ها مقارن بود. به همين دليل در اجلاس نخست در ژنو يكي از سخنرانان اصلي ايشان بودند. در عين حال كه سياست هاي خارجي ايران منجر به اين شد كه اجلاس منطقه اي _ آسيا _ آن با توجه به حضور كشورهاي بزرگي مانند ژاپن و كره جنوبي كه دايه دار فناوري در دنيا هستند، در تهران برگزار شود كه اين افتخاري بين المللي براي ايران بود. در عين حال سيد محمد خاتمي در اين اجلاس به مساله مهم گفت وگوي فرهنگ در دنياي ارتباطات و فناوري اطلاعات امروز پرداخت كه خود زمينه ساز نشست هاي متعددي در عرصه هاي بين المللي شد.
در مطلب خاتمي مهمان ديكتاتور آورده شده كه در همايش سه روزه آيسسكو، خاتمي با سران كشور تونس از جمله نخست وزير و رييس جمهور ديدار داشته و رفتار محبت آميز بن علي با خاتمي مورد توجه رسانه هاي خارجي قرار گرفت. و پس از اجلاس نيز بن علي از خاتمي تجليل كرد و ادامه داد كه توجه ويژه بن علي رييس جمهور مخلوع تونس به محمد خاتمي نيز قابل توجه قابل تامل بود. در ادامه ذكر چند نكته براي روشن شدن اذهان عمومي در خصوص اين ديدار حايز اهميت است.
1 – نخست اينكه اجلاس آيسسكو به رسم سه ساله خود در يكي از كشورهاي اسلامي برگزار و زمانبندي آن نيز از مدت هاي قبل تر مشخص مي شود و اجلاس سال قبل نيز به همين روش صورت گرفت و اين يك تقارن اتفاقي بود كه دو روز قبل از برگزاري انتخابات اين اجلاس در كشور تونس برگزار شود.
2 – نكته قابل توجه اين است كه اين اجلاس تحت عنوان ” گفت و گوی تمدن ها و تنوع فرهنگی” از سوی سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی جهان اسلام (آیسسکو) و سازمان کشورهای فرانکوفون، برگزار شد، بنابراين طبيعي است كه مسئولان اين نهاد بين المللي از نظريه پرداز و ارايه دهنده نظريه گفت وگوي تمدن ها بخواهند در اين همايش حضور داشته باشد.
3 – این همایش بینالمللی با سخنان رییس کل آیسیسکو رسما آغاز شد و وی از سید محمد خاتمی به عنوان بنیانگذار گفتگوی تمدنها در سازمان ملل تجلیل به عمل آورد. به نحوي كه در بخشی از سخنان خود گفت: من در هر اجلاسی که پیرامون گفتگوی تمدنها باشد، از جناب خاتمی به عنوان طراح و مبتکر این پدیده تجلیل خواهم کرد. پس از این سخنان از خاتمی به عنوان اولین سخنران این همایش دعوت شد که سخنرانان بعدی نیز، وزرای فرهنگ عربستان و اردن، چندین بار از وی تجلیل کردند. بنابراين يكي ديگر از اهداف اين اجلاس تجليل از ارايه دهنده نظريه گفت و گوي تمدن ها بوده كه به عنوان سخنران نخست نيز دعوت شده بود.
4 – حضور فردي كه قرار است در يك اجلاس بين المللي مورد تقدير قرار گيرد به طور حتم آداب ديپلماتيك را مي طلبد كه مقامات ارشد كه خود ميزبان اجلاس هستند از وي تقدير و به پيشواز و ديدارش بروند. بنابراين ديدار بن علي و نخست وزير تونس يك رفتار ديپلماتيك طبيعي بود كه ممكن براي هر كسي روي دهد.
5 – دولت تونس پيشنهاد دهنده اجلاس سران درباره جامعه اطلاعاتي بوده و دولت ايران نيز پيشنهاد دهنده سال گفت وگوي تمدن ها و فرهنگ ها بنابراين طبيعي است كه عالي ترين مقام هاي اين دو كشور ديداري با يكديگر داشته باشند، هرچند كه يكي در جايگاه رياست جمهوري باقي مانده و ديگري به عنوان رييس موسسه بين المللي گفت وگوي تمدن ها و كسي كه قرار است از او تجليل به عمل آيد.
6 – جايگاه اجلاس و همچنين حضور افراد مهم از روساي جمهوري تا وزرا و فردي كه قرار است از او تجليل به عمل آيد، به لحاظ گستردگي و در برگيري از جايگاه خاصي براي خبرنگاران برخوردار بوده كه طبيعي است خبرنگاران خارجي و داخلي متعددي براي پوشش آن در اجلاس حضور يابند و بخواهند با فردي كه از تقدير شده و ارايه دهنده نظريه اي است گفت وگو كنند، كمااينكه اگر چنين رويدادي در هر كشوري ديگري از جمله ايران برگزار مي شد، به همين نحو بود. از اين رو جاي تعجب است كه مسئولان روزنامه نسبت به عناصر خبري خود را بي اطلاع نشان دهند.
7 – در قسمتي ديگر روزنامه عنوان “مخلوع ” و “ ديكتاتور “را براي رييس جمهور تونس بر گزيده است. حال آنكه بايد توجه آنان را به اين نكته جلب كنم كه بن علي جزو معدود رييس جمهوراني بود كه به محمود احمدي نژاد دهمين دوره رياست جمهوري را تبريك گفت كه مورد بازتاب رسانه هاي دولتي هم قرار گرفت. از طرفي در سال 87 محمد رضا رحيمي كه در آن زمان معاونت پارلماني دولت را بر عهده داشت، طي يك سفر به عنوان فرستاده بلند پايه رييس جمهوري _ نماينده ويژه _با بن علي ديدار و گفت و گو كرد. رحيمي در آن ديدار ضمن قدرداني از مواضع هميشگي دولت تونس به ويژه رييس جمهوري اين کشور در دفاع و حمايت از مردم فلسطين، به تشريح شرايط بحراني و نگران کننده غزه پرداخت. حال اين پرسش مطرح است كه آيا در آن زمان بن علي، رييس جمهور ” ديكتاتور ” نبود؟
موارد متعدد ديگري نيز مطرح است كه بررسي و پيگيري آن را بر عهده خوانندگان به خصوص مسئولان روزنامه وطن امروز و نگارندگان يادداشت ” مهماني خاتمي با ديكتاتور “مي گذارم و در نهايت اين پرسش را از ايشان مطرح مي كنم كه چرا در همان زمان نسبت به اين ديدار انتقاد نشد؟