شما در حال بازدید از صفحه ساده شده سایت کلمه می باشید. برای دیدن نسخه اصلی اینجا را کلیک کنید.
چکیده : جایگاه مردمی بسیج ، ناشی از خاستگاه اجتماعی و مردمی آن است و کسانی که می خواهند آن ها رو در روی مردم و خواسته های مردم قرار دهند ، در حقیقت مفهوم بسیجی بودن را از آنان گرفته و می خواهد هویت واقعی بسیج را استحاله کرده و آنان را در حد نیروهای سرکوب گر پایین بیاورند. خواسته ای شوم که به به تعبیر میر حسین می خواهد مردم را رو در روی یکدیگر قرار دهد و با طایفه طایفه کردن آنان ، ایرانیان را بترساند.
کلمه- آل طاها: در یک رویکرد کلاسیک، جنبش های اجتماعي، بستری برای بسيج منابع اند.
«بسيج منابع » به معناي فراهم كردن و گردآوري منابع لازم، براي عمل جمعي است و در این رویکرد جنبش اجتماعي ، عملي عقلاني ، هدفمند و نسبتاً سازمان يافته است که بازيگران آن ، در یک تعامل استراتژیک ، منابع مادی و غیر مادی جنبش را تامین می کنند و از قابلیت های جنبش برای سازماندهی ، کاهش هزینه های عمل، ایجاد شبکه های همبستگی و تقسیم انگیزه ها بهره می گیرند. در این رویکرد وجود تنش ها و مشکلات ساختاري برای ظهور جنبش ، اگر چه لازم است اما کافی نیست ، بلکه بايد شرايط هم برای « بسیج قوا » فراهم شود، یعنی جنبش هاي اجتماعي ، به نوعی بسط اشكال متعارف عمل اند و جنبش اجتماعي انتخابِ عقلاني ، بازيگراني است كه در اين عمل ، وارد مي شوند و منافعشان را در آن دنبال مي كنند .
نگاهی به تاریخچه ی تاسیس « بسیج مستضعفین » نشان می دهد که می توان چرایی و انگیزه های تشکیل نیروهای مقاومت بسیج را هم با این رویکرد مطالعه کرد و بر اساس آن به کارکرد ها و اهداف این نیروی مردمی بازگشت .
پنجم آذر پنجاه و هشت ، اعلامیه ای توسط امام خمینی(ره) صادر شد که بعدها به « فرمان تاسیس بسیج مستضعفین » شهرت یافت . در پاسخ به این فراخوان ، تحرکات مردمی برای ایجاد هسته های مقاومت آغاز شد و شش ماه بعد شورای انقلاب در « همراهی با مردم » ، با صدور لایحه ای اقدام به تاسیس سازمانی به نام بسیج ملی نمود . سازمانی که هدف آن « پیشگیری و مقابله با هرگونه تهدید و تجاوز نظامی سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و سوانح طبیعی » ذکر شده بود .
اگرچه تاسیس سازمان بسیج توسط شورای انقلاب انجام شد اما متن فرمان امام خمینی(ره) و اقدام های مردمی قبل از آن حاکی از آن است که بسیج ، پیش از هر چیز یک جنبشی اجتماعی بود که به منظور تجمیع قوای مردمی و ایجاد موازنه در مقابله با نیروهای استعماری و استبدادی شکل گرفت . در متن اطلاعیه ی امام خمینی « خطاب به مردم » آمده است : « .. باید ما همه قوای مان را مجتمع کنیم برای نجات دادن یک کشور، باید اگر مسائلی برای ما پیش بیاید هرچه هم سخت باشد تحمل کنیم باز من تکرار می کنم که بدانید شما با یک قدرتی مواجه هستید که اگر غفلت بشود، مملکت تان از بین می رود، غفلت نباید بکنید… و این معنائی را که عرض کردم توجه به آن داشته باشید. به رفقائی که دارید، به دستجاتی که هستند و هرجا که هستند توجه بدهید که امروز یک روزی است که همه با هم یک مطلب بگوئیم، همان که الان شعار مردم شده .. »
« تجمیع قوای مردمی » و بسیج منابع ، به منظور برقراری موازنه با « قدرتی که با آن مواجهه اند » همان مفهوم نابی است که در جنبش های اجتماعی نهفته است و امام خمینی که سابقه ی درخشانی در هدایت و رهبری جنبش انقلابی 57 داشت ، با صدور این اطلاعیه باز هم در جایگاه رهبر کاریزماتیک یک جنبش اجتماعی به نامِ « بسیج مستضعفین » قرار گرفت که بر خلاف جنبش انقلابی 57 ، از نوع « جنبش های اصلاح طلب » بود ، جنبشی که رمز توانایی ها و کارکردهای موفق « بسیج » را در سالیان پس از انقلاب و در طول سال های دفاع مقدس توجیه می کند و این کارکرد را نه در قالب یک نهاد رسمی که در ساختار اجتماعی و مردمیِ آن ، معرفی می کند . میر حسین موسوی به خوبی در بیانیه ی خود به مناسبت هفته ی بسیج به این نکته اشاره کرده بود و گفته بود :
” سی سال پیش از این امام بسیج مستضعفان را در مقابله با احتمال حمله نظامی ابرقدرت ها به وجود آورد و این موثرترین اقدام ممکن برای پیشگیری از آن خطر بود. در این سه دهه هیچ سلاحی وجود نداشت که قدرت‌های بزرگ و کوچک مخرب‌تر از آن را در اختیار نداشته باشند و تنها چیزی که آنان را از گزند رساندن به این خاک منصرف و یا پشیمان می‌کرد ملاحظه شجاعت مردمی بود که از قدرت قدرتمندان نمی‌ترسیدند و در دفاع از آرمان‌ها و حقوق خود کوتاهی نمی‌ورزیدند. بسیج قابی بود که این چهره از ملت ما را به نمایش می‌گذاشت.” ( میر حسین موسوی ، بیانیه 15 )
این رویکرد به بسیج مستضعفین ، واقعیت های دیگری را هم آشکار می کند . نخست آن که ، بسیج که خود نمونه ای موفق و ماندگار از یک جنبش اجتماعی بود ،« بالطبع » نمی تواند در مقابل جنبش های اجتماعی که پایگاه مردمی دارند قرار گیرد، مگر آن که مفهوم بسیج و ساختار مردمی آن تغییر یابد و بسیج از یک نیروی مردمی به یک نیروی کارگزار دولت تبدیل شود که در آن صورت نه تنها مفهوم بسیج مستضعفین تحریف می شود بلکه کارکرد اجتماعی خود را از دست خواهد داد . باز هم به تعبیر میر حسین در بیانیه 15 :
“بسیجی که امام میخواست در مقابل ملت قرار نمی‌گرفت، بلکه در کنار مردم و پشت‌سر آنان بود؛ بسیجی که فراتر از جناح‌ها عمل کند و بازوان بلندش همه اقشار را در بر بگیرد؛ بسیجی که از دوستی مردم لذت ببرد؛ بسیجی که به دنبال رفاقت و محبت و یگانگی مردم باشد؛ بسیجی که بدون توجه به اختلافات سلیقه‌ای خود با دیگران حافظ عرض و ناموس‌شان باشد، که آنان یا برادر او در دینند و یا نظیر او در آفرینش؛ بسیجی که حرمت حریم‌های خصوصی مردم راحفظ کند. امام بسیج را به عنوان ابزاری برای قدرت حاکمان نمی‌خواست، بلکه نهادی برای قدرت مردم می‌دید تا حاکمیت آنان بر سرنوشتشان تضمین نماید. قرار بود رفتار و اندیشه بسیجی در مردم اثر کند، نه آن که قدرت بسیج بر سر مردم فرود آید. قرار نبود بسیج جیره‌خوار دولت شود و به ازای دستگیر کردن مردم در اجتماعات پاداش سرانه بگیرد. افسوس بر بسیج اگر تا حد یک حزب سیاسی تنزل کند؛ این آن چیزی نیست که امام ما برای بسیجیان میخواست. قرار نبود بسیج به دستگاهی تبدیل شود که اختیار انتخاب و آزادی رای را از مردم بستاند. “( میر حسین موسوی ، بیانیه 15 )
واقعیت دوم آن است که فعالین جنبش های اجتماعی باید به بسیج بمانند جزئی از بدنه ی جامعه و گروهی از مردم بنگرند که اگرچه در قالب نهادهای رسمی هم فعالیت دارند اما غیر از مردم نیستند و « خواسته های اصیل آن ها » غیر از خواسته های مردم نیست .
واقعیت مهمی نیز در این رویکرد ، بر بسیجیان واقعی آشکار می شود، فعالان بسیج و فرماندهان نیروی بسیج ، لازم است به این واقعیت توجه داشته باشند که جایگاه مردمی این نیروی اصیل ، ناشی از خاستگاه اجتماعی و مردمی آن است و کسانی که می خواهند آن ها رو در روی مردم و خواسته های مردم قرار دهند ، در حقیقت مفهوم بسیجی بودن را از آنان گرفته و می خواهد هویت واقعی بسیج را استحاله کرده و آنان را در حد نیروهای سرکوب گر پایین بیاورند. خواسته ای شوم که به به تعبیر میر حسین می خواهد مردم را رو در روی یکدیگر قرار دهد و با طایفه طایفه کردن آنان ، ایرانیان را بترساند :
” برادران بسیجی من! کدام عیب و کاستی در آرزوهای امام برای بسیج وجود داشت که از آنها کناره گرفته شود؟ و چرا باید چهره‌ای که با زحمات گذشتگان شما پدید آمد به کدورت‌ها آلوده گردد؟ شما خود با مردمید و از مردمید. مفاهیمی که فطرت مردم آنها را می‌پسندد چرا باید در نزد برخی از دوستان بسیجی ما نفرت ایجاد کند؟ کدام زشتی در نام‌هایی چون آزادی وجود دارد که وقتی بر زبان می‌آید قلب بعضی از آنان را مشمئز می‌کند، گویی که نام بزرگترین گناهان باشد؟ حال آن که هنوز بزرگترین میعادگاه‌ها در اکثر شهرهای ما به نام آزادی خوانده می‌شوند. … بسیج چه بود و چه خواهد بود اگر به مسیری که پیش‌رویش گذاشته شده است ادامه دهد؟ آن نیرویی که یک زمان نماینده شجاعت ملت ما بود آیا اینک به کار گرفته شود تا ایرانیان را بترساند؟ “( میرحسین موسوی ، بیانیه 15 )