» آیت الله جوادی آملی: کمترین فایده اخلاق این است که جامعه به بیراهه نمی‌رود

چکیده : اخلاق يک طب است که انسان را زنده مي‌کند و اگر انسان بيمار است او را درمان مي‌کند. بعد ديگر اخلاق، معماري و مهندسي بدن است، يعني فن شريف اخلاق انسان را طوري مي‌سازد که با رخداد تلخ مرگ آسيب نبيند و معارف ديني را فراموش نکند، زيرا در قبر پيرامون خدا و پيغمبر و قرآن از انسان مي‌پرسند و اگر کسي خود را به خوبي نساخته باشد فشار قبر به گونه‌اي خواهد بود که همه محفوظات ديني از ذهن انسان پاک مي‌شود.

آيت الله جوادي آملي گفت: کسي که خوف عقلي از خداوند داشته باشد افسار و دهنه نفس را مي‌کشد.

به گزارش ايسنا آيت‌الله جوادي آملي در درس اخلاق خود که با حضور تعدادي از طلاب و فضلاي لبنان و جمعي از دانشجويان دانشگاه‌ها و طلاب برادر و خواهر مدارس علميه کشور برگزار شد به تشريح کلام 236 و 237 حضرت اميرالمومنين عليه السلام در نهج‌البلاغه پرداخت و اظهار كرد: وجود مبارک حضرت اميرالمومنين عليه السلام فرمودند«من در جريان حوادث پس از هجرت پيامبر صلوات الله عليه به دنبال آن حضرت بودم و لحظه به لحظه خبر حضرت را داشتم تا خودم را به منطقه عرج رساندم».

وي ادامه داد: مرحوم سيد رضي فرمود که اين تعبير (فاطا ذکره) از سخناني است که در نهايت اختصار و فصاحت است، يعني من به دنبال ياد و نام او بوده‌ام.

اين استاد برجسته حوزه تاکيد کرد: حضرت اميرالمومنين عليه السلام فرمود که الان که راه باز است عمل کنيد و به انجام عمل صالح موفق شويد. الان فرصت باقي است و وقتي بگوييد که بعدها انجام مي‌دهيد هيچ کسي از آينده خبر ندارد. از فرصت پيش آمده حداکثر استفاده را بکنيد؛ طومار شما باز است و آن را بپيچيد که وقتي اين صحيفه برچيده شود ديگر فرصت توبه نيست.

وي با يادآوري اين نکته که «وقتي انسان به مرحله نهايي رسيد اصلا به او فرصت حرف زدن نمي‌دهند»، خاطرنشان کرد: انسان وقتي به لحظات آخر رسيد زبان او در اختيار ملکات اوست، مثل انسان خوابيده که حرف مي‌زند ولي حرفش از روي اختيارش نيست که چه بگويد و چه نگويد، بلکه از روي اعمال قبلي است.

وي افزود: امروز اگر کسي اهل مسجد نبود و دين‌گريز بود، به موعظه و حسنه يا جدال احسن دعوت مي‌شود اما در اواخر عمر انسان اميد برگشت وجود ندارد.

اين استاد برجسته حوزه خوف از ذات اقدس الله را خوف عقلي دانست و گفت: کسي که خوف عقلي از ذات اقدس الله داشته داشت، افسار و دهنه نفس را کشيد و با دهنه، جلوي معصيت‌ها را مي‌گيرد. اين دهنه براي اين است که انسان به بيراهه نرود.

جوادي آملي در بخش ديگري از سخنانش اظهار كرد: اخلاق در چهار بعد سودآور است؛ بعد اول در مورد مسائل دنياست که جامعه با اخلاق در دنيا به بيراهه نمي‌رود و نه راه کسي را مي‌بندد و اين کمترين فايده اخلاق است.

اين مفسر قرآن در مورد سه بعد ديگر اخلاق تاکيد کرد: اخلاق يک طب است که انسان را زنده مي‌کند و اگر انسان بيمار است او را درمان مي‌کند. بعد ديگر اخلاق، معماري و مهندسي بدن است، يعني فن شريف اخلاق انسان را طوري مي‌سازد که با رخداد تلخ مرگ آسيب نبيند و معارف ديني را فراموش نکند، زيرا در قبر پيرامون خدا و پيغمبر و قرآن از انسان مي‌پرسند و اگر کسي خود را به خوبي نساخته باشد فشار قبر به گونه‌اي خواهد بود که همه محفوظات ديني از ذهن انسان پاک مي‌شود.

وي با بيان اين‌که « اخلاق بدني مي‌سازد که وقتي با مرگ رو به رو مي‌شود، مرگ را مي‌ميراند» تصريح کرد: در مکتب ديني، انسان مرگ را مي‌ميراند نه مرگ انسان را. انسان مرگ را احاطه و زير دست و پا له مي‌کند و در اين نبرد و مصاف سالم به مقصد مي‌رسد.

وي با قرائت آيه شريفه (قُلْ إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلَاقِيكُمْ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ) از سوره جمعه اظهار كرد: اين آيه شريفه يعني اين‌که شما با مرگ برخورد مي‌کنيد، او مي‌ميرد و شما مي‌رويد.

استاد برجسته حوزه ادامه داد: بسياري از افراد تصور مي‌کنند که وقتي مي‌ميرند مي‌پوسند و ديگر آخر عمر است و مي‌گويند اکنون که در دنيا هستيم چرا از اين دنيا بهره نگيريم، اما دين مي‌گويد که انسان مرگ را مي‌ميراند و تا ابد مي‌ماند.

جوادي آملي گفت: اين‌که در برخي روايات آمده که مرگ را سر مي‌برند همين نکته است. ما که انسانيم ابدي هستيم و اگر کسي متخلق بود بدني مي‌سازد که در مصاف با مرگ توانايي داشته باشد.

وي در مورد بعد ديگر اخلاق گفت: همه ما علاقه‌منديم زيبا محشور شويم و اخلاق باعث مي‌شود که انسان در دنياي ديگر زيبا محشور شود.

وي تصريح کرد: در دنيا جمال در اختيار انسان نيست و هر کسي که در هر شهري به دنيا آمده اين رنگ را تحمل مي‌کند. رنگ نه براي کساني که در منطقه‌هاي شمالي کشور به سر مي‌برند و نه آن‌هايي که در منطقه استوايي زندگي مي‌کنند عامل سعادت و نقص نيست اما رنگين پوست بودن در قيامت را خودمان مي‌سازيم.

اين استاد حوزه تصريح کرد: ذات اقدس الله که انسان را خليفه خود قرار داد، فرمود که تو خليفه مني، در حالي که دين الهي را بداني و به آن‌ها عمل کني.

وي افزود: خلق را خداوند تبارک و تعالي برعهده گرفت و همه مدار خُلق‌سازي را به انسان داد، نقشه و معماري و مهندسي خُلق‌سازي را به انسان آموخت، معلمان اين کار را به انسان معرفي کرد و فرمود بخشي از معماري را بر عهده بگير، بقيه را من کمک مي‌کنم و من آخرين کمک کار تو هستم.

اين مرجع تقليد با اشاره به فرمايشات گرانسنگ امام سجاد(ع) و امام باقر(ع) در مورد حج اظهار كرد: به محضر وجود مبارک اين دو امام معصوم عرض کردند که حاجي‌ها زيادند ولي ناله و ضجه کم است. هر دو بزرگوار فرمودند که حاجي کم نيست، بلکه صحراي عرفات پرجمعيت است. وجود مبارک اين دو امام پرده را از جلوي چشمان آن‌ها برداشتند و اين‌ها ديدند افراد زيادي در صحراي عرفات به شکل حيوان درآمدند. کسي که امام زمان عليه السلام را از خودش دور کند عاقبتش همين است.

وي تصريح کرد: خداوند خالق خلق است و انسان را خليفه خود قرار داد و براي اين خليفه همه امکانات را فراهم کرد تا درون خود را بسازد.

وي با بيان اين‌كه «انسان موجودي سه طبقه‌اي است» گفت: ما که اين‌جا نشسته‌ايم، سه طبقه هستيم؛ اول بدن، دوم بدني که داريم مي‌سازيم و سوم روح مجرد است که سايه‌افکن بر بدن است.