» «مزخرف گویی»!

چکیده : در تعبير فلسفي ، مزخرف گويي ، نه تنها يک واژه ی توهین آمیز محسوب نمي شود و انتصاب آن به يك متن غير اخلاقي نمي نمايد ؛ بلكه ميزان تعهد گوينده را به حقيقت آشكار مي سازد و از نتايج غير اخلاقي متن پرده بر مي دارد . اتفاق ِ مهم در مزخرف گویی، گم شدن ِ حقیقت است . مزخرف گو ، هیچ گونه توجهی به حقیقت ندارد،وصرفاً در صدد منکوب کردن ِ مخاطب است. فرد مزخرف گو، آگاهانه یا نا آگاهانه، گزاره های درست یا نادرست را، آن چنان به هم می آمیزد، که قاعده و زمان و مکانِ حاکم بر « متن »، هر لحظه تغییر می کند. تمام ِ هم و غم ِ مزخرف گو، لا پوشانی واقعیت و یا حقیقتی است، که از آن گریزان است . سخنرانی مشهور سردار مشفق، يك نمونه ي تمام عيار از مزخرف گويي است...

«شما را به خدا از مزخرف‌گویی نهراسید!

ولی به مزخرفاتی که می‌گویید توجه کنید»

ویتگنشتاین

کلمه-داریوش محمدی: دروغ ، به زبان ِ ساده ، گزاره ای نادرست است. دروغ گزاره ای است، که نادرستی آن به هر حال ، برای کسی یا گروهی مشخص است ، ولو گروهی دیگر آن را درست بخوانند. دروغگو از سرِ «باور و یا ایمان و یا مصلحت » ممکن است ، حقیقت را انکار کند و یا وارونه سازد؛ اما از اصل ِ آن گریزان نمی شود.

اما، هنگامی که گزاره یا گزاره هایی به چیزهای فریبنده «آراسته» می شوند، موضوعِ درستی و نادرستی تحت ِ تاثیر قرار می گیرد. یعنی، آن گاه که گزاره ای «زر اندود» می شود، محتوای آن ناپدید می شود و دیگر تعهدی به حقیقت نخواهد داشت . گزاره ای را که این گونه آراسته شود، « سخن ِ مزخرف» می گویند و گوینده را «مزخرف گو» و این گونه سخن گفتن را «مزخرف گویی» می نامند. در فرهنگ ِمعین، مزخرف به معنا ِ زر اندود و آراسته شده با چیز های فریبنده آمده است . در زبان محاوره و عمومی تعابیری هم چون  «دری وری » و « شِر و ور » برای مزخرف گویی بکار می رود . هری فرانكفورت ، یکی از فیلسوفان ِِ معاصر نیز در کتابی با همین نام ، تاملات ِ جالبی در خصوص ماهیت ِ مزخرف گویی دارد .

اتفاق ِ مهم در مزخرف گویی، گم شدن ِ حقیقت است. مزخرف گو، نه تنها هیچ گونه توجهی به حقیقت ندارد، بلکه صرفا ً در صدد منکوب کردن ِ مخاطب است. فرد مزخرف گو، آگاهانه یا نا آگاهانه، گزاره های درست یا نادرست را، آن چنان در هم می آمیزد، که قاعده و زمان و مکان ِ حاکم بر « متن »، هر لحظه تغییر می کند. تمام ِ هم و غم ِ مزخرف گو، لا پوشانی واقعیت و یا حقیقتی است، که از آن گریزان است. تا حدی که در مزخرف گویی، حقیقتی ولو نسبی، برای هیچ کس روشن نمی شود حتی برای فرد مزخرف گو .

مزخرف گو، بر خلاف ِ آنچه نشان می دهد، به شدت تحت تاثیر مخاطب است و تنها هدفش « گمراه کردنِ ذهن» اوست . مزخرف گو ، نمی خواهد مخاطب به « ترسِ» او از واقعیت و حقیقت ِ نامطلوب ، پی ببرد و به همین خاطر از « واقعیات ِ کوچک » به دامن ِ « ایده آل هایِ ذهنیِ » مخاطب و بدیهیاتِ کلی پناه می برد و به هر بهانه ای گزاره های خود را با آنها می آلاید .

مخاطب ِ فرد مزخرف گو، اغلب از سر ناچاری به مزخرفات ِ او گوش دهد و یا برای اثبات ِ مزخرف گویی او و یا نشان دادن ِ یک نمایش ِ مزخرف گویی، به این کار اقدام می کند. البته مخاطب ِفرد مزخرف گو، برای آن که بفهمد، « او » چیزی برای گفتن ندارد، باید به مزخرفات او گوش فرا دهد. و گاهی هم مخاطب از سر صداقت و یا سادگی، مدهوش ِ فرد مزخرف گو می شود و ذهن و زندگی ِ خود را با مزخرفات ِ او درگیر می کند و حتی سهوا ً به « تحلیلِ» مزخرفات او می پردازد.

با این مقدمه ی کوتاه، معلوم می شود که «مزخرف گویی » ، اصطلاحي است فلسفي كه به ويژگي هايي از يك متن اشاره مي كند . يعني در تعبير فلسفي ، مزخرف گويي ، نه تنها يک واژه ی توهین آمیز محسوب نمي شود و انتصاب آن به يك متن غير اخلاقي نمي نمايد ؛ بلكه ميزان تعهد گوينده را به حقيقت آشكار مي سازد و از نتايج غير اخلاقي متن پرده بر مي دارد .

«سخنراني مشهور سردار مشفق  يك نمونه ي تمام عيار از مزخرف گويي است. بازخواني متن سخنراني از اين زاويه و  يافتن  مزخرفات اين متن ؛ كمك مي كند تا  مظلومیت کسانی که قربانی این مانیفیست اقتدارطلبانه شده اند آشكار شود  و حقانیت « شكوائيه ي هفت اصلاح طلب مشهور» بر شما  معلوم شود . در باب نمونه ، پاراگراف اول آن را از همين زوايه ، بازخواني مي كنيم :

مشفق :… مجمع روحانیون مبارز، مجمع نیروهای خط امام، مشارکت، مجاهدین انقلاب، کارگزاران، همبستگی و مردمسالاری، اینها احزابی هستند که هفت حزب برترند بین ۲۶ یا ۲۷ حزب جریان اصلاح طلب که اینها جدا شدند؛ پنهانی بدون آنکه احزاب دیگر خبردار بشوند هفتگی جلساتی داشتند و در آن هشت سال دولت آقای خاتمی را اینها اداره می کردند. «خیلی مفصل است» که « ما اینجا بنا نداریم به آن بپردازیم » اما آن چیزی که شما در حوزه مسائل سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، در حوزه دین و مذهب و در حوزه سیاست های دیپلماتیک در کشور در دوران آقای خاتمی مشاهده می کردید و آنجاهایی که هجمه به دین و مبانی دین و انقلاب و امام می شد محصول آن طراحی هایی بود که در این جلسات جی هفت (G7) شکل می گرفت. « همین مقدار من بسنده می کنم و عبور می کنم» که تمام آن چیزهایی که جناب خاتمی می گفت هر ۹ روز یک اتفاق امنیتی برای من درست کردند، « بنده به عنوان یک مسئول امنیتی کشور دارم خدمت شما عرض می کنم » که در درون همین جلسات خودشان یکی پس از دیگری هی طراحی میشد و به اجرا در می آمد. « من امروز فرصت ندارم » که خدمت دوستان اینرا توضیح بدهم که موضوع سعید اسلامی ، ترورآقای حجاریان و یکی پس از دیگری اتفاقاتی که درکشور افتاد از کجا نشات گرفت، « همین مقدار بدانید » که محصول تفکری بود که در این جلسات در واقع سیطره خودش را داشت…

اكنون به اين عبارت ها دقت كنيد: «خیلی مفصل است»، «ما اینجا بنا نداریم به آن بپردازیم»، «همین مقدار من بسنده می کنم و عبور می کنم »، « من امروز فرصت ندارم توضیح بدهم»، «همین مقدار بدانید»، «بنده به عنوان یک مسئول امنیتی کشور دارم عرض می کنم».

اگر اين عبارت ها را از اين چند خط برداريم ، هيچ تغييري در«مدعيات » آن رخ نمي دهد و هيچ موضوعي كم و زياد نمي شود؛ يعني سخنران از اين عبارت ها فقط براي «آرايش و بزك كردن مدعيات» خود استفاده كرده است تا شنونده، مرعوب گوينده و « رازداني » او شود. يعني سخنران «مزخرف» گفته است، تا حقيقت سخنان او آن چنان در اين ميان اين عبارت هاي «امنيتي » گم شود كه «كسي نيانديشد» و حتي با خودش هم نگويد : مدركت كو ؟ مگر محمد رضا خاتمي دبير كل مشاركت برادر محمد خاتمي نبود ؟ مگر حجاريان بنيان گذار و اعضاي اصلي جبهه ي مشاركت نبود كه خودش را ترور كند؟ مگر اعضاي اين احزاب خودشان در قدرت نبودند كه براي خودشان بحران ايجاد كنند و خودشان را ترور كنند؟ و مهم تر از همه اسم سعيد حجاريان در كنار سعيد امامي به نحوي بيايد كه « همه فراموش كنند » حجاريان در گزينش سعيد امامي تاكيد كرده بود كه نبايد به او پست هاي حساس واگذار شود .

دقت كنيد! دركل اين متن چند بار از اين گونه عبارات «بگذريم ، نمي توانم بگويم، وقت ندارم بگويم، لازم نيست بگويم، اگر وقت بود مي گفتم، چند ساعت طول مي كشد، قضيه طولاني است، اينها مسائل پشت پرده است، اينها كد است، اينها تحليل نيست، اينها فقط مستندات است، شما نخبه ايد، من اينها را گفته ام و… مي بينيد ؟ مي دانم شمردن آنها دشوار است !! و بدانيد كه آمدن آنها بي سبب نيست.

هم چنين ، براي آن كه به حجم مزخرف گويي در اين سخنراني پي ببريد، پيشنهاد مي كنم، سعي كنيد نسبت ميان سايت نوسازي، سيد حسن خميني، سيد مصطفي تاج زاده و رهبري را به كمك اين سخنراني بفهميد. محض اطلاع سخنران در دو پاراگراف به اين قضيه پرداخته است، اما آن چنان شما را دچار «مزخرفات»خود مي كند، كه خاطره هاي خود را از  فوت آيت الله توسلي و نسبت سيد حسن و اصلاح طلبان «فراموش كنيد».

جايي خوانده ام كه برگسن گفته است : «آگاهی یعنی خاطره. آنها که خاطراتشان در عمل از خارج برنامه ریزی و کنترل و دگرگون می شود، در مفهوم شناخته شده شخصیت ندارند و انسان نیستند.»