شما در حال بازدید از صفحه ساده شده سایت کلمه می باشید. برای دیدن نسخه اصلی اینجا را کلیک کنید.
چکیده : بهاي گاز در سال 2014 ميلادي طبق پيش بيني هاي معتبر بين المللي حدود 700 دلار به ازاء هزار متر مكعب خواهد بود. يعني در زمان شروع صادرات گاز در اين سال، حداكثر قيمت تعيين شده در قرارداد حداقل 45 درصد زير قيمت روز جهاني خواهد بود.
گروه اقتصادی کلمه – كمال الدين صبا: ضمايم قرارداد انتقال گاز به پاكستان براي 25 سال و براي تأمين حدود 20 درصد از مصرف انرژي گاز اين كشور در حدود دو هفتة پيش نهايي گرديد. پس از چند روز اما و اگرهاي فراوان و نامحرم دانستن مردم توسط وزير نفت و سپس مهر تأييد 129 نفر در كسوت نمايندة مجلس، اين قرارداد مشمول تحريم ها گرديد. علي رغم خبر كناره گيري پاكستان از اين قرارداد روز گذشته اوجي، مديرعامل شركت ملي گاز، بار ديگر رقم فروش این حجم عظیم از سرماية كشور را جزء اسرار و محرمانه دانست! اين در حالي است كه كليات مالي اين قرارداد شامل قيمت احداث خط لوله و قيمت توافق شدة گاز صادراتي توسط تعداد بسيار زيادي از خبرگزاري هاي معتبر دنيا اعلام شده. با این اوصاف احتمالا کشور در حال حراجی است كه توسط دولت حاكم، افتخاري بر كارنامه اش قلمداد مي گردد!
مروري بر آنچه در این دو هفته گذشت
روز 24 خرداد ماه خبري بر روي اكثر خبرگزاري ها و نشريات قرار گرفت كه حاكي از امضا شدن اسناد نهايي قرارداد انتقال 25 سال گاز ايران به پاكستان با قيمت مجهول بود. عدم اعلام جزئيات قرارداد حساسيت زيادي ايجاد كرد. برخلاف هدف اوليه از صدور گاز كه مقصد نهايي را كشور هند مي دانست، هند از اين قرارداد كنار كشيده بود و تنها مصرف كننده، كشور پاكستان ماند. تمامي مذاكره كنندگان مجرب قبلي از جمله دكتر نژادحسينيان كه در جريان روند پيشرفت مذاكرات بودند، در طي چند سال اخير به نحوي كنار گذارده شدند و در نهايت با مطرح شدن نام مشايي در حواشي قرارداد، به ناگاه و با اعلام خبر تحريم ايران، در اوج لاپوشاني خبري، اين قرارداد بسيار سنگين كه ايران را متعهد به تأمين روزانه 21 ميليون و پانصد هزار متر مكعب گاز طبيعي براي مدت بسيار طولاني 25 سال مي كند، نهايي گرديد!
چند روز بعد در سي خرداد ماه، با تأييد مواضع مبهم و اظهارات بي ربط وزير نفت به سوالات سازدار در مجلس در خصوص قرارداد انتقال گاز به پاكستان، 129 نمايندة مجلس در مقابل 52 نفر مخالف به نامحرم بودن مردم از مفاد قراردادي صادرات بيست و پنج سالة گاز ايران به پاكستان رأي موافق دادند!
بلافاصله پس از دو روز نخست وزير پاكستان اعلام كرد كه به تحريم هاي جديد پايبند خواهد بود. صحبتي كه حتي اگر عملي نشود، به نوعي منجر به امتيازگيري بيشتر از سياست هاي تنش زاي ايران خواهد شد.
اما جالب ترين اظهار نظر در روز ششم تير، اوجي مديرعامل شركت ملي گاز قيمت قرارداد را بازهم نگفت و بهاي گاز صادراتي را جزء اسرار و محرمانه خواند! تا تمامي شواهد دال بر اين حراج بي سابقه بين المللي با فرافكني به شيوة رئيس دولت تكميل گردد.
مبلغ قرارداد خط لوله و قيمت فروش گاز چه مقدار است؟
براي آگاه شدن مردم و مسوولين بي اطلاع از موضوع، مبلغ اين قرارداد براي تنها احداث خط لوله كه از جيب ايران هزينه خواهد شد، معادل 7.5 ميليارد دلار آمريكا ميباشد. (1,2,3,4,5) پاكستان براي احداث خط لوله در كشور خود 1.65 ميليارد دلار هزينه خواهد كرد. قيمت گاز صادراتي در سالهاي تحويل (2014 تا 2039 ميلادي) بر مبناي تابعي از ميانگين قيمت نفت وارداتي ژاپن Jcc مي باشد، اما كف و سقف قيمت آن 260 تا 485 دلار به ازاء هر هزار متر مكعب گاز مي باشد. (6) اين در حاليست كه ميانگين قيمت گاز در اروپا در سال جاري ميلادي در حدود 500 دلار به ازاء هر هزار متر مكعب گاز مي باشد. (7)
اين نكته بسيار حائز اهميت است كه به جز دو سال گذشته كه دنيا با بحران اقتصادي گسترده روبرو شد، در طي تمامي ساليان گذشته، قيمت گاز طبيعي همواره روندي صعودي در بازارها داشته است. تنها از سال 2004 تا 2008 قيمت گاز دو برابر شده است.(8) قيمت فعلي با پشت سر گذاردن بحران اقتصادي تقريباً كف قيمت گاز مي باشد. پيش بيني قيمت گاز طبيعي براي سال 2014 ميلادي نشان مي دهد كه قيمت گاز حداقل 40 درصد بالاتر از مقدار فعلي آن، يعني در حدود 700 دلار خواهد بود. (8)
در بهترين حالت ممكن، در صورتي كه از سال 2014 ايران با بالاترين قيمت ذكر شده در قرارداد، يعني 485 دلار به ازاء هر هزار متر مكعب، شروع به فروش گاز خود كند، قيمت فروش گاز در بدو امر حداقل 45 درصد كمتر از قيمت آن در اروپا خواهد بود. حال قيمت جهاني در 25 سال پس از آن چه خواهد بود و چرا دولت حاضر به پذيرفتن اين محدودة ننگين قيمت براي فروش گاز شده است، بايد قطعاً پاسخگو باشد!
حداقل تخفيف: ساليانه بين 3 ميليارد دلار در نخستين سال تا بيشتر از 12 ميليارد دلار در آخرين سال!
با توجه به ظرفيت متعهد شده ايران براي انتقال گاز، روزانه 21.5 ميليون متر مكعب گاز بايد به پاكستان انتقال دهد. با احتساب كف و سقف قيمت گفته شده 260 تا 485 دلاري براي فروش گاز، كل بهاي سالیانه گاز صادر شده 2 ميليارد دلار در كف قيمت و يا 3.8 ميليارد دلار در سقف قيمت خواهد بود. اين در حاليست كه قيمت واقعي گاز در اولين سال شروع صادرات گاز حداقل در حدود 700 دلار به ازاء هزار متر مكعب گاز بوده و بايد 5.5 ميليارد دلار عايد ايران گردد. بنابراين در اولين سال از فروش، بين 1.7 تا 3.5 ميليارد دلار تخفيف داده شده است.
از آنجا كه سقف قيمت تعيين شده قرارداد 485 دلار است و قيمت گاز در سال 2014 در حدود 700 دلار پيش بيني شده است، رقم تخفيفي حتي اگر قيمت گاز در طول 25 سال ثابت بماند، كه محال مي باشد، حداقل 42.5 ميليارد دلار خواهد بود.
البته اين رقم خوشبينانه ترين رقم ممكن و امري محال است و مقدار ارزان فروشي صادرات گاز بسيار بيش از اين است! در حالي كه ميانگين رشد قيمت جهاني گاز بيشتر از 10 درصد در سال مي باشد (8)، اگر هر سال حتي 5 درصد به قيمت گاز اضافه گردد، ارزش گاز در انتهاي 25 سال در حدود 2370 دلار به ازاء هر هزار متر مكعب گاز خواهد بود و اين يعني 12 ميليارد دلار تخفيف ساليانه در قيمت!!!
دليل اينكه دستگاه دولتي از بيان قيمت قرارداد فروش گاز استنكاف مي كند، رو شدن اينگونه تاراج دادن سرمايه هاي مملكت براي ماجراجويي هاي بين المللي خود مي باشد و شرم دارد اين قرارداد ننگين را به معرض ديد مردم قرار دهد.
اظهارات نژادحسينيان مؤيد تحليل فوق
اظهارات دكتر نژاد حسينيان، معاون اسبق وزير نفت و رئيس مخلوع هيأت قراردادي، خود مويد تحليل فوق مي باشد. به گفتة وي رقم در نظر گرفته شده براي گاز ايران حداقل 32 درصد كمتر از مبلغ صادرات گاز به تركيه در بيست سال پيش مي باشد!
نژاد حسينيان چهرة بين المللي و مطرح ايران در سي سال گذشته بوده است. او سالهاي سال در سمت وزير و معاونت وزير و نمايندة ايران در سازمان ملل فعاليت داشته است و دانش نفتي و بين المللي او در كنار تخصصش و مسووليتي كه در اين امر مهم در اين همه سال داشته است، به او اجازه نمي دهد كه صرفاً از نقطه نظر سياسي به موضوع نگاه كند و اظهارات چند روز گذشته وي در مصاحبه با ايسنا و مكاتبة وي در خصوص ابهامات قراردادي با خبرگزاري مهر، نه از سر بازي سياست، كه از سر دلسوزي براي تاراج سرمايه كشور مطرح شده است. وي به دليل بها دادن به حق ايران در اين قرارداد و جلوگيري از ارزان فروشي گاز، هفت ماه پيش از سمت خود به بهانة بازنشستگي بركنار شده است.
معاون سابق امور بين الملل وزیر نفت چند روز پيش سوالات زير را در مصاحبه با خبرگزاري مهر مطرح كرده است:
1 – چرا قرارداد در خارج ایران و چرا در سفارت فرانسه در اسلام آباد امضا شده است؟
2 – اگر این کار به دلیل عدم قبول قوانین ایران توسط پاکستان انجام گرفته؛ با مجوز چه کسی این درخواست مورد قبول ایران قرار گرفته است؟
3 – چرا شفاف عمل نکرده اند؟
4 – هر سال صدها قرارداد بین شرکتهای دولتی و غیر دولتی جمهوری اسلامی ایران با شرکت های خارجی امضا می شود. در بعد از پیروزی انقلاب اسلامی تا به حال در چند قرارداد قوانین جمهوری اسلامی حاکم نبوده است؟
5 – با قبول این شرط توسط مقامات وزارت نفت در آینده شرکتی پیدا می شود که قوانین جمهوری اسلامی ایران را بپذیرد.
6 – اگر بر تمام قراردادهای ایران با شرکت های خارجی؛ قوانین ایران حاکم نباشد و بر هر کدام از قراردادها؛ قانون یک یا دو کشور خاص حاکم شود چگونه می توان منافع ملی ایران را حفظ نمود؟
7 – آیا فروش گاز ایران در بازار بین المللی (با این همه مشتری که دارد) آنقدر سخت است که باید تن به این همه خفت داد؟
البته اظهارات آقاي نژاد حسينيان از طرف دولت بي پاسخ نمانده است و وزارت نفت و سايت رسمي دولت، او را متهم به دروغگويي و عدم عقلانيت كرده اند و اظهارات وي را جرم قلمداد كرده اند!(۹) اين جوابية دولت با پاسخ مجدد ايشان و استناداتي كه داشته اند مواجه شده است. (۱۰) سخنان دو سال پيش اين معاون سابق وزير نفت نيز در خصوص اين ماجرا جاي تأمل مجدد دارد. (۱۱)
در اين ميان نكات فني بسياري نيز وجود دارد كه بسيار نگران كننده است. اينكه در حال حاضر وقتي ميانگين افزايش توليد گاز كشور با افزايش مصرف ساليانه برابري مي كند (۱۲) و تا سه سال ديگر به گفتة اوجي مديرعامل شركت ملي گاز افزايشي در توليد نخواهيم داشت، چطور دولت مي خواهد اين حجم گاز را تأمين كند، مهمترين آن است!
مراجع و منابع:
[۱] http://www.thenews.com.pk/updates.asp?id=106575
[۲] http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/5988152.cms
[۳] http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2010\05\29\story_29-5-2010_pg7_12
[۴] http://www.energytribune.com/articles.cfm/4367/Iran-Pakistan-Gas-Deal-Boosts-Iran
[۵] http://www.eia.doe.gov/cabs/Iran/NaturalGas.html
[۶] http://www.cacianalyst.org/?q=node/5314
[۷] http://en.wikipedia.org/wiki/Natural_gas_prices
[۸] http://www.ferc.gov/market-oversight/mkt-gas/trading.asp
[۹] http://www.dolat.ir/NSite/FullStory/?id=189794
[۱۰] http://asriran.com/fa/news/121930
[۱۱] http://www.aftabnews.ir/vdcfejde.w6deyagiiw.html
[۱۲] http://oilprice.com/Energy/Natural-Gas/Iran-Signs-Major-Gas-Deal-with-Pakistan.html