شما در حال بازدید از صفحه ساده شده سایت کلمه می باشید. برای دیدن نسخه اصلی اینجا را کلیک کنید.
چکیده : ميرحسين موسوي كه زيبايي رفتار دوگونه اصلاح‌طلبي سبز و نيز مصلحت‌بيني‌هاي درون حاكميتي را در خود بازتاب داده بود ،درنهايت با هزينه بسيار پايين (به نسبت آنچه كه جريان افراطي با پرداخت آن علاقمند به حذف صورت مسئله مزبور بود) حاكميت جمهوري اسلامي را با ضرورت اصلاح‌طلبي مواجه ساخت، و با تمكين به منافع ملي موجبات تعامل حاكميت و مردم را فراهم ساخت.
کلمه-وحيد زارع:ميرحسين موسوي درنهايت با صدور بيانيه هفدهم خود، آب سردي بر شعله فروزان بحران سياسي جاري در كشور ريخت و با تعيين پنج شرط كه به قول وي نيازي به توافق‌نامه و مذاكره و داد و ستد سياسي ندارد، و مي‌تواند از موضع حكمت و تدبير و خيرخواهي اجرايي شود، حسن نيت خود را در فيصله دادن به بزرگ‌ترين بحران سياسي بعد از انقلاب كه از سايه ويران‌گر و طاقت‌كش جنگ تحميلي 8 ساله عراق به ايران سنگين‌تر مي‌نمود به اثبات رسانيد. جناح افراطي در كشور صدور اين بيانيه را ديرهنگام و داراي غش توصيف نمود و همچنان با كوبيدن بر طبل خشونت خواستار محاكمه سران فتنه!؟ گرديد.
تمام وزن مهم عملكرد ميرحسين موسوي به عنوان همراهي‌كننده جنبش سبز، رفع ابهام از وجود يك بحران در كشور است، به طوري كه در مقدمه بيانيه مزبور وزن تحليلي اين موضوع به شدت احساس مي‌گردد كه در كشور بحراني وجود دارد. در سوي ديگر جنبش سبز كه از آن به جريان اقتدارگراي افراطي اسم خواهيم برد، در طي ماه‌هاي پس از انتخابات 22 خرداد، با رد وجود هرگونه بحران، جنبش شكل‌گرفته را پروژه برنامه‌ريزي شده و سازمان‌يافته از خارج تحليل نمود، و درنهايت با موصوف ساختن آن به ا نقلاب مخملي، تمام سرمايه نظام را جهت قرباني نمودن جنبش سبز سوق داد. هرچند كه به عنوان بخشي از واقعيت، اين جنبش در بستري از كاركرد تهييج رسانه‌اي زاييده شد، ولي رويكرد پايه رسانه‌اي ساده‌سازي شده در ظهور اين جنبش تحت تأثير و اسارت فضاي حاصل از انتخابات خود عاملي است كه حتي سياست‌مداران حرفه‌اي كشور را نيز به خطا انداخته است.
گستردگي اين جنبش به گونه‌اي است كه به لحاظ متدلوژيك، انگيزه‌اي عيني و ذهني ظهور آن را بايد در دوره طولانيمدتتر مورد بررسي قرا رداد. نگاه صرف رسانه‌اي به اين جنبش باعث گرديد كه جريان اقتدار‌گر افراطي با ساده‌سازي تحليلي آن، و خارجي اعلام كردن منشأ بوجود آمدن آن فقط به سركوب آن بينديشند و سركوب آن را كاملاً ممكن و مقدور بداند. هرچند كه دلايل طولانيمدتتر شرايط ذهني و عيني را مختصراً بررسي خواهيم نمود، ولي با مقدمه ذكر شده در همين جا د ور از واقعيت نخواهد بود اعلام رويكرد تحليلي پايه رسانه‌اي به اين جنبش توسط حاكميت و درك غيرواقعي سهولت سركوب آن، خود عامل تعيين‌كننده صدور زود و يا ديرهنگام بيانيه موسوي در قبول تعامل قانونمند و رسمي با دولت دهم – مقصود حفظ نگاه انتقادي جنبش سبز – مي‌باشد.
به عبارت ديگر، اين موسوي نبود كه تاريخ صدور بيانيه خود را بايد تعيين مي‌نمود، اين حاكميت بود كه با القاء تحليل سطحي وجه رسانه‌اي در بوجود آمدن جنبش و بستن چشم خود به عمق و دلايل آشكار و پنهان ظهور آن كه متأثر از انسداد كامل سياسي در پس نتايج انتخابات دهمين دوره رياست جمهوري بود، ريسك راديكال شدن آن را پذيرفت. فراز و نشيب‌هاي ماه‌هاي گذشته، و حركت سبز جنبش سبز در بكارگيري نوعي استراتژي و تاكتيك، موجبات قبول ذهنيت يك بحران جدي در سطوح مختلف حاكميت هرچند با برداشت هاي غيرهمگون را هموار ساخت. ميرحسين موسوي كه زيبايي رفتار دوگونه اصلاح‌طلبي سبز و نيز مصلحت‌بيني‌هاي درون حاكميتي را در خود بازتاب داده بود – هرچند كه وجه دوم رفتار وي به دليل تهي بودن جريان اقتدارگراي افراطي از هرگونه انديشه‌گر مغفول مانده – درنهايت با هزينه بسيار پايين (به نسبت آنچه كه جريان افراطي با پرداخت آن علاقمند به حذف صورت مسئله مزبور بود) حاكميت جمهوري اسلامي را با ضرورت اصلاح‌طلبي مواجه ساخت، و با تمكين به منافع ملي موجبات تعامل حاكميت و مردم را فراهم ساخت.
هرچند كه ظهور اين جنبش كه مستقل از هرگونه سازماندهي سياسي جريان اصلاح‌طلب، درست به فاصله اعلام نتايج انتخابات در خيابان‌هاي شهرها اعلام موجوديت نمود و به خصوص با توجه به پيش‌بيني پيروزي موسوي در انتخابات، برنامه‌ريزي جنبش مزبور نمي‌توانست در انگيزه جريان اصلاح‌طلب باشد و جريان مزبور در ماه‌هاي گذشته حداكثر با پديدار آمدن آن همدردي فكري و عاطفي نمود، ولي اين جنبش تأثير خود را در بخش فكور و با حسن نيت جريان سياسي اصول‌گرا گذاشت، به طوري كه طيف مزبور در ماه اخير با جديت به دنبال مفري جهت خارج‌سازي جامعه و به خصوص حاكميت از بحران سياسي مزبور بود. علي مطهري، در هفته‌هاي اخير در مصاحبه‌اي با روزنامه اعتماد در يك جمله پرده‌برداري از حقيقتي نمود كه جريان اصلاح‌طلب حاضر بود براي تمكين عقلايي جريان اصول‌گرا به اين حقيقت نيمي از سرمايه معنوي خود را واگذار نمايد.
مطهري در مصاحبه مزبور جريان اقتدارگراي افراطي را كه سكان اداره كشور را در دست گرفته، به عنوان جريان سوم يعني جرياني مستقل و متفاوت از دو جريان شناخته شده در كشور اعلام نمود.
بي‌آنكه از ادبيات جامعه‌شناسي سياسي – كه اين روزها متهم به آلودگي به تفكر ليبرال امپرياليستي است – كمك بگيريم، با تقريبي از درك شهودي نسبت به انواع گفتمان‌هاي سال‌هاي 1357 تا 1384 مي‌توانيم اين فرياد جريان اصلاح طلب و نيز عقلاي جريان اصول‌گرا را مصور سازيم.
تنوع گفتمان‌هايي كه از سال 1357 حاكميت جمهوري اسلامي و جامعه ايران با آنها مواجه گشته اجمالاً به شرح زير است:گفتمان نبرد نيروهاي انقلابي و ضدانقلابي، امنيت و ناامني، استقرار نهادهاي رسمي، انقلابي در برابر ليبرال، مكتبي در برابر متخصص، گروگان‌گيري و شيطان بزرگ، دفاع ملي در برابر تجاوز خارجي، اقتصاد دولتي در برابر خصوصي، شهادت و ايثار در برابر خواب‌آلودگي و رفاه‌طلبي، احكام اوليه و ثانويه، فقه سنتي در برابر پويا، اسلام ناب مهدي در برابر اسلام آمريكايي، ولايت مطلقه فقيه در برابر نوع مقيد، قبول قطع‌‌نامه 598 توسط حضرت امام، ادغام مديريت دستگاه اجرايي در نهاد رياست جمهوري جهت پاسخگويي مستقيم‌تر به مطالبات مردم، بازسازي و توسعه اقتصادي، نظارت استصوابي جهت تحديد راديكاليزم، تعديل اقتصادي و پيش‌راندن بخش خصوصي، تورم و اقشار آسيب‌پذير، ذوب در ولايت و اطاعت‌پذيري، توسعه سياسي مقدم به توسعه اقتصادي، قانون‌گرايي، جامعه مدني و تحديد عملكرد اقتصاد سياسي دولت، رقابت سياسي و رويكردي غيرسياسي در اداره شهر (شوراي شهري)، سند چشم‌انداز و برنامه چهارم توسعه و ….. جريان اقتدارگراي افراطي، به اين خاطر جريان سوم ناميده شده است كه در فراز و فرود و دغدغه‌هاي برخاسته و منطوي در هيچكدام از گفتمان‌هاي 27 سال تاريخ انقلاب و جمهوري اسلامي (84-1357) هيچ حضور تئوريك و جانب‌دارانه نداشته است، و لذا جريان مزبور جرياني است بي‌شراكت راهبردي در دوره مزبور. البته يك استثنا بر اين موضوع بايد وارد ساخت كه در طي دوره 8 ساله اصلاحات جريان مزبور در دو مقطع موضوع بستن دهان و بريدن زبان‌ها، ورود در خيابان يكطرفه با بيرون‌انداختن فرمان ماشين رويكرد خود را نسبت به نحوه اداره امور آشكار ساخته بود.
27 سال طي انواع گفتمان در دوره طي شده معادل با 800 سال تاريخ خلاصه شده اروپا است كه توانست گذار تاريخي به پيشرفت و جامعه مدرن را طي نمايد.
پشت سر گذاشتن ده‌ها گفتمان اگر به فرض هيچ نتيجه مطلوبي از توسعه اقتصادي را به ارمغان نياورده باشد، حداقل اين درك و توان را به حاكميت جمهوري اسلامي در قالب دو جريان يادگيرنده به كشور دادكه كشور را چگونه بايد اداره نمود، حتي اين بيان هم كافي نيست، بايد گفت چگونه تمامي جريانات سياسي فعال با مشاركت در گفتمان‌هاي ذكر شده محك خود را در بهتر اداره كردن و به ارمغان آ‌وردن پيشرفت براي كشور سامان داده‌اند.
جريان سوم به دليل عدم خاستگاه در ساختار سياسي، اداري و مديريتي كشور كه آن را عين حسن و بالندگي خود مي‌د اند منشأ ايجاد تزاحم و كشمكشي ذاتي در اقتصاد سياسي ايران است. رفتار پنج ساله اين جريان در اقتصاد سياسي ايجادكننده اين جمع‌بندي درخصوص ديدمان(vision) حاكم به اداره كشور است:
1- جامعه شامل مجموعه‌اي ذرات اتمي است.
2- حداكثر تماس حاكميت و مردم، مهرورزي از بالا به پايين است.
3- ديوان سالاري پديده‌اي غرب‌زده است.
4- علم اقتصاد دانشي است توجيه‌گر و اقتصاددانان موجوداتي غيرضروري
5- ريش‌سفيدان قوم كوتوله‌هاي عقب‌افتاده و يا حداكثر در آستانه بازنشستگي
6- اقدام سياسي، اقدامي است يكطرفه بدون اطلاع ذينفعان
7- دولت پديده‌اي است غيرمادي و لذا غيرطبقاتي، غيرجناحي و غير حزبي
8- مذاكره، عادت پرگويانه اشراف پرادعاست
9- ذينفعان، يعني زياده‌خواهان
10- نهاد ه‌هاي رسمي – غيردولت – يعني بوالفضولي سياسي كه انگيزه و خلاقيت كار را از دستگاه اجرايي مي‌ستاند.
11- تفكر و خلاقيت يعني ميان‌بردر نيل به هر هدفي
12- جنبش‌هاي اجتماعي، يعني توطئه‌هاي مخملين
13- مديريت يعني تسلط بر دانش مكانيك و چيدن همه سيستم‌ها بر مبناي علم مكانيك.
هر نوع سرمايه‌اي يعني پول و پول يعني آن چيزي بخرج روزانه بايد به مصرف برسد.
14- اداره كشور، شبيه اداره يك پادگان است.
ويژگي‌هاي ذكر شده، و مسير طي شده در طي 31 ساله گذشته و حجم گسترده مطالبات ملي اين حيرت را ايجاد مي‌كند كه چگونه مي‌توان به جريان سوم كه در استغناي نظري و عملي تنفس مي‌نمايد كمك نموده تا كشور را بهتر اداره كند و نسبت به اعمال و اقدامات خود پاسخگو باشد؟
بر اساس اين ملاحظات بايد گفت شروط پنج‌گانه ميرحسين موسوي محافظه‌كارانه است. ماهيت كاركردي شروط وي، احياء‌كننده مجموعه نهادهايي است كه بنيان‌گذاري جمهوري اسلامي ايران دغدغه‌هاي گسترده‌اي براي استقرار آنها داشته است. بي تعارف مجموع انتخابات، تذكرات و تنبيهات در طي 11 سال راهبردي جمهوري اسلامي ايران (68-1357) جهت قانون‌مندسازي اعمال و اقدامات حاكميت در آن توسط حضرت امام خميني كه در هيچ تاريخي از انقلاب سابقه ندارد، نشان از توجه بي‌نظير ايشان در ماهيت كاركردي اقدامات مزبور در دوام و بقاء نظام دارد و موسوي د ر اقدامي خطير و دلسوزانه و محافظه‌كارانه اهميت بازگشت به پاسخگويي نظام و ايجاد اثربخشي در اركان آن را مطرح مي‌نمايد.
فراموش نكنيم ظهور جنبش سبز كه پيش‌بيني و برنامه‌ريزي آن خارج از توان واختيار هر جريان سياسي كشور بوده است، در مرحله‌اي از يك عمل سزارين پا به وجود گذاشت كه كاركرد اثر بخشي تمامي نهادهاي مشاركتي رسمي كشور فلج گرديده است.
چنانكه در حوادث ماه‌هاي گذشته ثابت گرديد، تغيير در جهاني كه آهنگ تغيير در آن از شدت و شتاب بي‌سابقه‌اي برخوردار است لازم است مجموعه اركان حاكميت فارغ از رويكردي چانه‌زنانه و مصلحت‌جويانه خود اقدام به اصلاح نمايد، در غير اينصورت تمامي مطالبات در مرحله‌اي ديگر به صورت انباشته انفجار ديگران را بوجود مي‌آورد.
فضاي سياسي جامعه را باز كنيم و به ده‌ها گفتمان كه جمهوري اسلامي ايران با موفقيت آنها را پشت سر گذارده با غرور نگاه كنيد، دليلي ندارد كه نظام از گفتمان جاري موفق بيرون نيايد، فقط بايد چشم‌ها راه شست و جور ديگر نگاه كرد.