شما در حال بازدید از صفحه ساده شده سایت کلمه می باشید. برای دیدن نسخه اصلی اینجا را کلیک کنید.
» مروری بر یک دهه فعالیت در فرهنگستان هنر به بهانه معارفه رئیس جدید؛

» خالق اولین ها و آخرین ها

جمعه, 8 ژانویه, 2010

چکیده : فرهنگستان هنر پر است از نشانه ها. از نشانه های مردی که گرچه دیگر رئیس فرهنگستان نیست اما قطعا آیندگان چه بخواهند چه نخواهند حضور معنوی او را در فرهنگستان هنر هر روز نظاره می کنند. ریاست بیش از یک دهه او بر فرهنگستانی که خود موسس آن بود باعث شد تا از او به عنوان خالق اولین ها و آخرین ها در فرهنگستان یاد کنند. این لقب را همکاران و نزدیکان میرحسین در فرهنگستان به او می دهند.


کلمه:گروه فرهنگ و هنر- روز گذشته رئیس فرهنگستان هنر معارفه شد . او وارد فرهنگستانی شد که پر است از نشانه ها. از نشانه های مردی که گرچه دیگر رئیس فرهنگستان نیست اما قطعا آیندگان چه بخواهند چه نخواهند حضور معنوی او را در فرهنگستان هنر هر روز نظاره می کنند. ریاست بیش از یک دهه او بر فرهنگستانی که خود موسس آن بود باعث شد تا از او به عنوان خالق اولین ها و آخرین ها در فرهنگستان یاد کنند. این لقب را همکاران و نزدیکان میرحسین در فرهنگستان به او می دهند.

کافی است کمی پائین تر از خیابان طالقانی در خیابان ولی عصر قدم بزنید.آنگاه نشانه ها و خلاقیت ها شروع می شود. مردمانی را می بینید که در شلوغی این شهر پر هیاهو برای لحظه ای توقف می کنند. آن ها محسور بنایی شدند که «رواق هنر ایران» می خوانندش. چشم ها با دقت این بنای زیبا را می کاود و سپس به تابلویی می رسد که درباره بنا توضیح داده شده است. شاید اکثر افراد، وقتی به نام معمار و طراح آن می رسند رفتاری همراه با تحسین و شاید گاهی تعجب بروز دهند. آری بر این تابلو نام «میرحسین موسوی» به عنوان طراح و معمار بنا حک شده است و فرهنگستان هنر از اینجا شروع می شود و این شروعی است بر خلق بسیاری از اولین ها و آخرین ها در فرهنگستان.

رواق هنر -1388

به گزارش خبرنگار «کلمه»، رواق هنر بيانگر نه فقط تخيل و تفكر میرحسین موسوی، بلكه بيانگر روح فرهنگ ايراني-اسلامي عصر ماست، زيرا مولف اين بنا چنان با فرهنگ ايراني-اسلامي درآميخته است كه اثرش روح اين فرهنگ را بازمي‌تاباند. در اين ساختمان و در اين محوطه كوشش شده است تا از عناصر سنتي و مدرن به طور همزمان استفاده شود. به همين دليل، در اين بنا مي‌توان گفتگوي گذشته و حال، سنت و تجدد، تداوم و خلاقيت را شنيد.

اين فضا براي عابران خسته و شتاب آلود خيابان، دعوتي است براي نظاره بازي ميان نور و آب و رنگ و حضور انسان و دري گشوده که آغوش‌اش را براي نشستن، گفتگو كردن و درنگ نمودن در همهمه شلوغ و خاكستري رنگ‌ها، صداها و تضادهاي اين خيابان باز مي‌كند. سپيدي رواق چون حاشيه سفيد كتاب‌ها ترا به خواندن دوباره خيابان و رفتن دعوت مي‌كند و اين تلاش براي لذت بردن از معماري و فضا ندايي است براي همگاني كردن هنر به دور از قيل و قال این روزها و همگاني كردن هنر تنها با اشتراك گذاردن و سهيم كردن مردم در لذتي كه از آن مي بريم حاصل خواهد شد و فرهنگستان هنر توانسته است به خوبي سهم‌اش را به عابران اين خيابان تقديم كند.

وقتی از این رواق می گذری تا به ساختمان فرهنگستان هنر برسی این شعر را تکرار می کنی که :بر اين رواق زبرجد نوشته‌اند به زر//كه جز نكويي اهل كرم نخواهد ماند.

داخل ساختمان فرهنگستان هم نشانه ها ادامه دارد.

*خیالی خاطره انگیز از نگارخانه خیال

اگر برای نخستین بار به فرهنگستان هنر بروی احساس می کنی به شهری غریب وارد شده ای که امکان گم شدن در آن زیاد است. شهری زبیا که هر بخش آن یک اثر هنری است. اما کم کم می توان با محیط انس گرفت و در آن احساس راحتی کرد.

اگر آينه کاري، نقوش فيروزه اي رنگ، حوضخانه، گچ بري هاي مقرنس و … را ببيني و انديشه ات رنگ و بوي زيباترين خيال شرقي را نگيرد، به ايراني بودنت شک کن. وارد «صبا» که مي شوي بايد شرقي باشي تا تمام بدنت به تپش در بيايد و چنان به وجد در آيي که يادت برود براي چه آمده بودي…

نمي دانم اين از عشق ايراني است يا از زيبايي بي حد نقوش شرقي، چنان انديشه ات را آن دورها مي برند که يادت مي رود کجايي و براي چه آمده اي. تنها اندروني و بيروني به ذهنت مي رسد و چارقد هاي سه گوش قديم تر ها.

موسسه فرهنگي هنري «صبا» در زميني به مساحت 2 هزار و 968 متر مربع ساخته شده‌است. ساختمان «صبا» و نگارخانه «خيال» که بخشی از فرهنگستان هنر هستند به وسيله يك راهرو به يكديگر متصل مي شوند.

خانه صبا به عنوان يك خانه كلنگي در اختيار اين فرهنگستان قرار گرفته بود تا پس از تخريب، به جاي آن ساختمان مناسبي ساخته شود. اما مهندس ميرحسين موسوي، رئيس فرهنگستان هنر، در بازديد از آن به اين نتيجه رسيد كه خانه صبا، ارزش فرهنگي فراواني دارد و بايد حفظ شود. خانه صبا بازسازي شد و بعد، در كنار آن فضايي براي احداث ساختماني تازه فراهم آمد. ساختمان «صبا» در سال 1315 با كاربري مسكوني ساخته شد و در سال 1381 با تغيير كاربري مرمت شده است.

در ساختمان «صبا» بخش هاي زيبايي چون اتاق آئينه، حوضخانه با كاشي كاري، گچ بري هاي مقرنس شكل در حاشيه سقف اتاق ها، سنگ هاي مرمر نفيس در كف و ديوارها، پنجره هاي رفيع با گره چيني و شيشه هاي رنگي با نقوش اصيل ديده مي شود.

اما ورود به نگارخانه «خیال» ترا به خیالی دور می برد.

افتتاح نگارخانه ملي ايران و نگارخانه خيال شرقي-1384

«می دانید چرا دیوارهای این نگارخانه اینقدر بلند است؟»صدای یکی از مسئولان نگارخانه ترا از خیال دور می کند و توجهت را به دیوار های بلند جلب می کند. آن مسئول بدون آنکه منتظر پاسخ تو باشد می گوید:«دیوارها به این خاطر بلند است تا هنرمند را از قاب کوچک جدا کند و او را عادت دهد تا در بوم های بزرگ آثار خود را ارائه دهد.»

او از ویژگی های این نگارخانه که معمار آن «میرحسین موسوی» است می گوید:«این نگار خانه به نوعی طراحی شده است که نور مستقیم به آن می تابد.  در واقع اثر هنري در گالري هايي همچون خيال از نو آفريده مي شوند و با هر نگاهي يك اثر توليدي ديگر مي يابد علاوه بر این همیشه بین هنرمندان سنتی و مدرن ما فاصله وجود داشته است اما سالن های این نگارخانه فرصتی را به وجود آورده که آثار هنری هنرمندان سنتی را در کنار آثار هنرمندان مدرن می توان مشاهده کرد. این سالن ها روی هم سایه نمی اندازند و با یک معماری مدرن طراحی و تفکیک شده اند. »

این فرد ادامه می دهد:«این نگارخانه به خوبی توانست به ظرفیت حرفه ای هنر کشور بیافزاید.»

نمايشگاه تجلي عاشورا در آيينه خيال-1384

اين نگارخانه در نوع خود، بزرگ ترين نگارخانه ساخته شده در مقطع بعد از انقلاب اسلامي محسوب مي شود در دو طبقه شمالي جنوبي و دو نيم طبقه شرقي و غربي با 13 تالار احداث شده است. اين مركز در مجموع با هفت نگار خانه داراي 585 متر مربع سطح ديواره است. احداث اين نگارخانه ، از شهريور 1381 آغاز شد و در مهرماه 1382 به پايان رسيد.

*معرفی مکتب های هنری، مرورهای تاریخی و…

در فرهنگستان هنر این نوع بنا ها کم نیستند اما علاوه بر بناها بسیاری اقدامات هم در این یک دهه باعث ماندگار شدن نام «میرحسین موسوی» در فرهنگستان نیز شده است.لیست اقدامات این یک دهه بسیار بلند بالا است که به بخش کوچکی از آن اشاره می شود.

یکی از کارهای بزرگ فرهنگستان در این یک دهه معرفی مکتب های هنری بوده است . بررسی و معرفی مکتب های هنری تبریز، شیراز ، اصفهان، تهران و … برای نخستین بار توسط فرهنگستان هنر انجام شد. این اقدامات علاوه بر تهران در شهرستان ها نیز صورت گرفت.

یکی دیگر از اتفاق های مهم در فرهنگستان هنر مرورهای تاریخی بود که هیچ گاه سابقه نداشته است که به طور علمی موضوعات هنری اینگونه مرور شوند به طور مثال مرور 100 سال نقاشی معاصر ایران یا مروری بر یکصد سال نگارگری ایران یا مروری بر یکصد سال هنر عاشورا از جمله مهمترین این اقدامات بوده است. بسیاری از آثار در این مرورهای تاریخی جمع آوری شدند و برای یکبار و نخستین بار و حتی می توان گفت آخرین بار به نمایش درآمدند.

برگزاری نمایشگاه های استانی و کشف استعدادهای هنرمندان استانی از دیگر اقدامات فرهنگستان هنر در این مدت بود. هنرمندانی که از دورترین نقاط ایران کشف شدند و آثارشان به نمایش در آمد.

تجلیل از فرزانگان هنر 1379

حوزه تمدنی جهان اسلام از محورهای اساسی اساسنامه فرهنگستان هنر است که به این منظور چندین جشنواره بین المللی برگزار شد که تنها در حد یک جشنواره نبود بلکه این جشنواره ها بستری را فراهم کرد تا مطالعات زیربنایی در هنر جهان اسلام انجام شود. در این مدت جشنواره های بین المللی خوشنویسی جهان اسلام، 4 دوره نقاشی جهان اسلام، 3 دوره پوستر جهان اسلام و یک دوره عکس جهان اسلام به طور پرشوری برگزار شد.

فرهنگستان در حوزه تمدنی ایران قدیم نیز فعالیت های گسترده ای را انجام داد. زمینه های ایجاد دکترای فلسفه هنر در دانشگاه ها به وسیله فرهنگستان شکل گرفت.

توجه به هنرهای سنتی و از یاد رفته ایران از دیگر اقدامات فرهنگستان هنر بوده است. تجلیل از هنرمندان هنرهای سنتی نیز هر ساله توسط فرهنگستان انجام می گرفت.

همايش بين المللی بزرگداشت استاد کمال الدين بهزاد-1382

تجهیز گنجینه فرهنگستان هنر،تاسیس پژوهشکده هنر، تجهیز کتابخانه تخصصی فرهنگستان هنر که بیش از 200 هزار جلد کتاب تخصصی دارد، ایجاد موسسات انتشاراتی فرهنگستان،نقش جهان، آسمان، صبا و ساخت موزه هنرهای معاصر فلسطین، مرکز رویدادهای معماری و بسیاری دیگر از اقدامات که تشریح هریک از فعالیت های این نهادها بسیار مفصل است از دیگر اقدامات فرهنگستانی است که از کمک های دولتی کمترین بهره را می برد.

یکی از افتخارات فرهنگستان به ساختمان آن است . زمانی قرار بود تمام فرهنگستان های کشور در تپه های حقانی متمرکز شوند . گرچه برای فرهنگستان زبان و ادب، علوم و علوم پزشکی محل هایی در نظر گرفته شد اما برای فرهنگستان هنر در آن تپه ها مکانی اختصاص نیافت. این امر باعث شد تا ساختمان فعلی فرهنگستان به بزرگترین مرکز فرهنگی خاورمیانه تبدیل شود در حالیکه سرنوشت ساخت سه فرهنگستان در تپه های حقانی هنوز نامشخص است.

در این یک دهه آنقدر اتفاق های خوب در حوزه فرهنگ و هنر در فرهنگستان اتفاق افتاد که خاطره ای خوب را در ذهن اهالی فرهنگ و هنر حک کرد گویی جای جای فرهنگستان نشانه است. نشانه هایی از مردی هنرمند، نقاش ، معمار ، مدیر و سیاستمدار.

برای خروج از فرهنگستان می توانی از مرکز صبا خارج شوی و به گذری برسی که قرار است تبدیل به گذر فرهنگ و هنر شود. با بسته شدن خیابان برادران مظفر کارگران مشغول احداث سنگ فرش های گذر هستند تا در آینده ای نزدیک هنرمندان بتوانند کارگاه های هنری خود را در این گذر برپا دارند. این آخرین نشانه ای است که میرحسین موسوی از خود در فرهنگستان به یادگار گذاشته است. حال می توانی این شعر را با خود زمزمه کنی و از گذر فرهنگ بگذری: زندگی صحنه زیبای هنرمندی ماست؛هر کسی نغمه خود خواند و از صحنه رود؛ صحنه پیوسته بجاست؛ خوش تر آن نغمه که مردم بسپارند به یاد…

پایان