با غدیرعلی در غدیر علی

کلمه-سید علیرضا حسینی بهشتی:برای ما شیعیان، عید غدیر خم یادآور واقعه ای تاریخی است که مهم ترین برجستگی آن، اعتلای فضیلت است: پیامبر رحمت، شایسته ترین انسان بعد از خود را در واپسین گردهمایی بزرگ مسلمانان که در آن حضور دارد، معرفی می کند و دیگران را نیز به پیوندی نورانی با وی فرا می خواند. آنچه در دستان پیامبر (ص) بالا رفت نه دستان پسرعم او، که او را پسرعم های بسیار بود؛ نه دستان داماد او، که او را دامادهای دیگر هم بود؛ بلکه دستان والاترین نمونة دست پروردگان مکتب انسان ساز اسلام بود. از همین روست که این روز را باید روز گرامیداشت کرامت انسانی و اعتلای فضیلت دانست.

این همه را گفتم تا برسم به بزرگداشت انسانی که خود، دست پروردة مکتب اسلام و شیفتة اسوة حسنه و پیرو و دوستدار علی (ع) بود: مرحوم آیت الله حاج شیخ غدیرعلی ممیز رحمت الله علیه که نامگذاری او به سبب تولدش در شب عید غدیر بود و مشیت الهی را بر این تقدیر بود که در شب عید قربان امسال، دار فانی را بدرود گوید. این سطور را صرفا بخاطر ارادت بیش از چهل سالة خود به ایشان نمی نگارم، هر چند از رابطة دوستی ایشان با شهید آیت الله دکتر بهشتی خاطراتی شیرین دارم و خود نیز افتخار مصاحبت و مراودت با ایشان را داشته ام. اما آنچه از آن خاطرات مهم تر است، شخصیت این انسان خودساخته است که حرکات و سکناتش تجسم قضایل اخلاقی و معنوی بود که در روزگار ما سخت غریب اند.

مرحوم ممیز را باید در شمار آخرین نمونه های روحانیت مردم نهاد در زمان ما دانست. زهد و مراقبت بدور از ریاکاری وی در عدم استفاده از وجوهات شرعیه را هم در زندگی خویش اصل قرار داده بود و هم در عرصة خدمات فرهنگی و اجتماعی بزرگی که از خود به یادگار گذاشته: کتابخانه و مدرسة علمیة صاحب الزمان (علیه اسلام)، شهرک علمی بزرگ مدینه العلم صاحب الزمان (علیه اسلام)، بنای ساختمان مسجد بزرگ صدیقة طاهره (سلام علیها)، و دهها یادگار کوچک و بزرگ دیگر در کنار تربیت خیل طلاب فاضل شهرضایی که بسیاری از آنان امروزه در عرصة فقاهت و اجتهاد می درخشند، همه و همه با دقت وسواس گونة او در عدم وابستگی به وجوهات شرعیه پا گرفت.

برخورد پیامبرگونه و به دور از تکلف و تکبرش با کودکان را درسی برای چگونگی حشر و نشر عالمان دینی با مردم دانسته و می دانم. یادم نمی رود که همیشه در جیب قبایش برای کودکان شکلات همراه داشت و بدین وسیله، در گفتگو با آنان را می گشود. جلسات سنتی او در تعلیم احکام شرعیه و شرح کوتاه بخش هایی از تاریخ درخشان زندگانی پیشوایان دینی که در اصطلاح محلی به آن روضة هفتگی می گویند و در خانه ها و با حضور اعضای خانواده ها صورت می گرفت و سنت حسنه ای است که این روزها بفراموشی سپرده شده، مرا بیاد آن توصیف به یاد ماندنی از پیامبر (ص) می انداخت که او را به صفت پزشک دوره گرد (طبیب دوار به علمه) می ستاید.

از دقت نظرش در حال و روز همة کسانی که با او حشر و نشر داشتند و مراقبت نسبت به جزییات امور معماری بناهایی که زیر نظر او ساخته می شد، در کنار احترام تام به نظرات متخصصان فن، خاطراتی درخشان در اذهان مردم آن دیار و همة جاهای دیگری که در آنها حضور داشت، بجای گذاشته است. و بسیاری دیگر از فضایل اخلاقی که لازم است توسط دوستان و شاگردان ایشان ضبط و ثبت شود تا شیوه نامه ای برای همة عالمان دینی باشد که خواهان رابطه ای سازنده با مردم هستند. روحانیتی که در طول تاریخ شیعه، همواره استقلال خود را از حکومت، حتی آن دسته از حکومت هایی که بنام تشیع بر این مرز و بوم حکمفرمایی کرده اند، حفظ کرده است و به همین سبب، در دل مردم جای داشته و مأمن و پناه آنان در شداید زندگی فردی و اجتماعی بوده. عالمان دینی که بواسطة همین استقلال، جانبداری از حق و حقیقت را با هیچ چیز دیگر، حتی مصلحت اندیشی های شخصی یا صنفی، معامله نمی کردند.

صدای محبت آمیز آن مجسمة فضیلت را چند روز پیش از درگذشت وی در آخرین تماس تلفنی با ایشان شنیدم که مانند همیشه، جویای حال بودند و پاسخ من که مانند همیشه، خواستار دعای خیر در نیازهای مخلصانه اش. یادش همیشه در جان پیرامونییانش جاودان خواهد ماند. عاش سعیدا و مات سعیدا.

۹/۹/۸۸